Suv tuşirgiç
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 657-b. — ziyouz.com
Suv tuşirgiç — kanal va daryolarda suv oqimi oşib tuşadigan tösiq (bösağa). Bunda suv oqimini yönaltiriş uçun tösiq yuqorisiga töğri törtburçak, uçburçak yoki trapetsiya şaklidagi teşiklar qilinadi. Ular yon tomondan tirgak yoki oraliq devorlar bilan çegaralanadi. S.t. yupqa devorli; keng tösiqli va şakldor tösikli böladi. Toşqin davrida yoki suv köttayganda suv omboridan ortiqça suvni çiqarib taşlaş, şuningdek, töğon yoki şlyuzdan pastki inşoot (pastki byef) ga kerakli suvni ötkaziş uçun möljallangan gidrotexnika inşooti suv taşlama (obpartov) deb ataladi. U tögon tepasiga va yuqorigi byef sirti ostiga qilingan yoki ikkalasi pastbaland örnatilgan teşik (kuvur)lardan iborat bölişi mumkin. Bunda suvning ötişi oçibyopsa böladigan gidrotexnika zulfini bilan tartibga solinadi. Uning avtomatik tarzda işlaydigan (mas, sifonli) turlarida zulfinlar bölmaydi. Suv omborini suvdan böşatiş, uni çökindilardan tozalaş va suvni pastki byefga ötkazişga möljallangan teşikli gidrotexnika inşooti suv böşatmasi deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУВ ТУШИРГИЧ — канал ва дарёларда сув оқими ошиб тушадиган тўсиқ (бўсаға). Бунда сув оқимини йўналтириш учун тўсиқ юқорисига тўғри тўртбурчак, учбурчак ёки трапеция шаклидаги тешиклар қилинади. Улар ён томондан тиргак ёки оралиқ деворлар билан чегараланади. С.т. юпқа деворли; кенг тўсиқли ва шаклдор тўсикли бўлади. Тошқин даврида ёки сув кўттайганда сув омборидан ортиқча сувни чиқариб ташлаш, шунингдек, тўғон ёки шлюздан пастки иншоот (пастки бьеф) га керакли сувни ўтказиш учун мўлжалланган гидротехника иншооти сув ташлама (обпартов) деб аталади. У тўгон тепасига ва юқориги бьеф сирти остига қилинган ёки иккаласи пастбаланд ўрнатилган тешик (кувур)лардан иборат бўлиши мумкин. Бунда сувнинг ўтиши очибёпса бўладиган гидротехника зулфини билан тартибга солинади. Унинг автоматик тарзда ишлайдиган (мас, сифонли) турларида зулфинлар бўлмайди. Сув омборини сувдан бўшатиш, уни чўкиндилардан тозалаш ва сувни пастки бьефга ўтказишга мўлжалланган тешикли гидротехника иншооти сув бўшатмаси деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.