Suvçeçak
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 675–676-b. — ziyouz.com
Suvçeçak — ötkir yuqumli kasallik; tra kötarilişi, teri hamda şilliq qavatlarga serozli pufakçalar toşişi bilan keçadi. Filtrlanuvçi viruslar qözğatadi. Köpinça 10 yoşgaça bölgan bolalarda uçraydi. Viruslar bemor yötalganda, gapirganda, aksa urganda havo orqali soğ odamga ötadi. S. 6n oğrigan bola takror oğrimasligi mumkin. Inkubatsion davri 10—21 kun (köpinça 14 kun). Dastlab bolaning darmoni quriydi, t-rasi 39—39,5° gaça kötariladi, yuziga, tanasining turli qismlariga toşma toşib, keyinçalik pufakçalarga aylanadi. Pufakçalar tiniq suyuklikka töla bölib, atrofi qizarib turadi. Ular aksari boşning soçli qismi, yuz, badan va oyoqqölga tarqaladi. Keyinçalik pufakçalar yorilib örnida pöst hosil böladi, 1—3 haftadan keyin pöstlar tuşib ketadi, örnida çandiq qolmaydi.
S. toşmasi badanning hamma qismiga bir vaktda emas, balki 1—2 kun oralatib toşadi. Ba'zan ular oğiz, tomoq, burunhalqum şilliq pardasiga xam toşişi mumkin. Har gal toşma toşişi oldidan bemor isitmalaydi, toşmalar qurib bitgaç, harorat normallaşadi.
S asoratlari kam kuzatiladi. S. toşmalari köz muguz pardasida bölsa, keratit, tomoqda bölsa, laringit, zaifroq bolalarda — asbsess, zotiljam, limfadenit, otit, saramas, flegmona paydo bölişi mumkin.
Bemor köpinça uyda vraç nazoratida davolanadi. Bola qaşinib, terisini tirnab yubormasligi uçun tirnoğini olib turiş, qölini doim tozalab yuvib qöyiş zarur. Toşmalarga kaliy permanganat eritmasi yoki brilliant köki surtiladi; oğzini dezinfeksiyalovçi eritmalar bilan çayib turiş tavsiya etiladi. S. juda yuqumli, şuning uçun bemor bolani alohidalab qöyiş lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУВЧЕЧАК — ўткир юқумли касаллик; тра кўтарилиши, тери ҳамда шиллиқ қаватларга серозли пуфакчалар тошиши билан кечади. Фильтрланувчи вируслар қўзғатади. Кўпинча 10 ёшгача бўлган болаларда учрайди. Вируслар бемор йўталганда, гапирганда, акса урганда ҳаво орқали соғ одамга ўтади. С. 6н оғриган бола такрор оғримаслиги мумкин. Инкубацион даври 10—21 кун (кўпинча 14 кун). Дастлаб боланинг дармони қурийди, т-раси 39—39,5° гача кўтарилади, юзига, танасининг турли қисмларига тошма тошиб, кейинчалик пуфакчаларга айланади. Пуфакчалар тиниқ суюкликка тўла бўлиб, атрофи қизариб туради. Улар аксари бошнинг сочли қисми, юз, бадан ва оёққўлга тарқалади. Кейинчалик пуфакчалар ёрилиб ўрнида пўст ҳосил бўлади, 1—3 ҳафтадан кейин пўстлар тушиб кетади, ўрнида чандиқ қолмайди.
С. тошмаси баданнинг ҳамма қисмига бир вактда эмас, балки 1—2 кун оралатиб тошади. Баъзан улар оғиз, томоқ, бурунҳалқум шиллиқ пардасига хам тошиши мумкин. Ҳар гал тошма тошиши олдидан бемор иситмалайди, тошмалар қуриб битгач, ҳарорат нормаллашади.
С асоратлари кам кузатилади. С. тошмалари кўз мугуз пардасида бўлса, кератит, томоқда бўлса, ларингит, заифроқ болаларда — асбцесс, зотилжам, лимфаденит, отит, сарамас, флегмона пайдо бўлиши мумкин.
Бемор кўпинча уйда врач назоратида даволанади. Бола қашиниб, терисини тирнаб юбормаслиги учун тирноғини олиб туриш, қўлини доим тозалаб ювиб қўйиш зарур. Тошмаларга калий перманганат эритмаси ёки бриллиант кўки суртилади; оғзини дезинфекцияловчи эритмалар билан чайиб туриш тавсия этилади. С. жуда юқумли, шунинг учун бемор болани алоҳидалаб қўйиш лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.