Suvning radioaktivligi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 671-b. — ziyouz.com
Suvning radioaktivligi - yer osti, buloq, daryo, köl va dengiz suvlarida barça ma'lum radioaktiv moddalarning mavjudligi. Tarkibida uran, radiy va radon bulgan suvlar amaliy ahamiyatga ega. Bu moddalar suvga atmosferadan va tuproq hamda toğ jinslaridan yuvilib kelib qöşiladi. Toğ jinslari tarkibida radioaktiv elementlar (uran, toriy, radiy va b.) bulgan minerallar, şuningdek, izotoplari radioaktiv kimyoviy elementlar (prometiy, poloniy va b.) bor. Suvda tabiiy radioaktiv izotoplar bilan birga yadro portlaşi natijasida vujudga keladigan sun'iy izotoplar ham mavjud. Tabiiy radioaktiv moddalar miqdori kelib çikişiga qarab köp darajada farq kiladi. Sun'iy radioaktiv moddalar suv havzalariga atmosfera yoğinlari va yadro yoqilğisi işlab çiqariş. korxonalaridan çiquvçi oqova suvlar sifatida kelib kuşiladi. Radioaktivli suvlardan uran konlarini izlab topişda, seysmologiyada (suvda Rn konsentratsiyasining uzgarişi yer qimirlaşidan darak beradi), balneologiyada — asab kasalliklari, yurakqon tomir sistemasi, nafas organlari, bugim va b. kasalliklarni davolaşda foydalaniladi. Özbekistonda radonli mineral suvlarning katta koni Samarqand viloyatida «Nagornoye» t.y. stansiyasi yaqinida topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУВНИНГ РАДИОАКТИВЛИГИ - ер ости, булоқ, дарё, кўл ва денгиз сувларида барча маълум радиоактив моддаларнинг мавжудлиги. Таркибида уран, радий ва радон булган сувлар амалий аҳамиятга эга. Бу моддалар сувга атмосферадан ва тупроқ ҳамда тоғ жинсларидан ювилиб келиб қўшилади. Тоғ жинслари таркибида радиоактив элементлар (уран, торий, радий ва б.) булган минераллар, шунингдек, изотоплари радиоактив кимёвий элементлар (прометий, полоний ва б.) бор. Сувда табиий радиоактив изотоплар билан бирга ядро портлаши натижасида вужудга келадиган сунъий изотоплар ҳам мавжуд. Табиий радиоактив моддалар миқдори келиб чикишига қараб кўп даражада фарқ килади. Сунъий радиоактив моддалар сув ҳавзаларига атмосфера ёғинлари ва ядро ёқилғиси ишлаб чиқариш. корхоналаридан чиқувчи оқова сувлар сифатида келиб кушилади. Радиоактивли сувлардан уран конларини излаб топишда, сейсмологияда (сувда Rn концентрациясининг узгариши ер қимирлашидан дарак беради), бальнеологияда — асаб касалликлари, юракқон томир системаси, нафас органлари, бугим ва б. касалликларни даволашда фойдаланилади. Ўзбекистонда радонли минерал сувларнинг катта кони Самарқанд вилоятида «Нагорное» т.й. станцияси яқинида топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.