Suvoğriq

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 673-b. — ziyouz.com

Suvoğriq SUVOĞRIQ, suauru, tripanosomozlar — tuya, ot, eşak, xaçir va b. uy hayvonlari hamda yovvoyi hayvonlarda uçraydigan surunkali invazion kasallik. Kasallikni Trupanosoma turkumiga mansub sodda xivçinlilar qözğatadi, asosan, Örta Osiyoda tarqalgan. Suv havzalari bor joylarda (şuning uçun S. deb atalgan) qon söruvçi haşarotlar (çivin va söna) orqali kasal hayvonlardan yuqadi. Inkubatsiya davri 12—20 kun. Tripanosomalar hayvon qonining zardobi (plazmasi)da parazitlik qiladi va özidan zaharli modda (tripanotoksin) çiqarib, organizmning hamma a'zolarini, birinçi navbatda, nerv sistemasini zaharlaydi. Kasal hayvonning tana harorati kötarilib, nerv tugunçalari kattalaşadi, ozadi, kamqonlik paydo böladi, közi va terisi zararlanadi, köpinça öladi.

Davolaş: qonga (venaga) naganin, antritsid, samorin, berinil va b. antigelmentiklar yuboriladi.

Oldini oliş: qon söruvçi haşarotlar yöq qilinadi, soğlom hayvonlar qoniga antigelmintiklar yuboriladi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

СУВОҒРИҚ, суауру, трипаносомозлар — туя, от, эшак, хачир ва б. уй ҳайвонлари ҳамда ёввойи ҳайвонларда учрайдиган сурункали инвазион касаллик. Касалликни Trupanosoma туркумига мансуб содда хивчинлилар қўзғатади, асосан, Ўрта Осиёда тарқалган. Сув ҳавзалари бор жойларда (шунинг учун С. деб аталган) қон сўрувчи ҳашаротлар (чивин ва сўна) орқали касал ҳайвонлардан юқади. Инкубация даври 12—20 кун. Трипаносомалар ҳайвон қонининг зардоби (плазмаси)да паразитлик қилади ва ўзидан заҳарли модда (трипанотоксин) чиқариб, организмнинг ҳамма аъзоларини, биринчи навбатда, нерв системасини заҳарлайди. Касал ҳайвоннинг тана ҳарорати кўтарилиб, нерв тугунчалари катталашади, озади, камқонлик пайдо бўлади, кўзи ва териси зарарланади, кўпинча ўлади.

Даволаш: қонга (венага) наганин, антрицид, саморин, беринил ва б. антигельментиклар юборилади.

Олдини олиш: қон сўрувчи ҳашаротлар йўқ қилинади, соғлом ҳайвонлар қонига антигельминтиклар юборилади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.