Suyuq öğitlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 785-b. — ziyouz.com
Suyuq öğitlar — sanoatda işlab çikariladigan va tuproqqa suyuq holda solinadigan mineral moddalar. S.ö.ga suvsiz ammiak (82% azotli), suvli ammiak (18—20% azotli), ammiakatlar (30—50% azotli), kaliy tuzlarining eritmalari (14% K2O li), fosfat kislota, suyuq kompleks öğitlar kiradi (q. Kompleks öğitlar). S.ö.ni asosiy öğit hrlida va vegetatsiya davrida ösimliklarni oziqlantiriş uçun işlatiş mumkin. Ular tuproqqa şudgorlaş yoki ekişdan oldin solinsa, tuproqqa yaxşi aralaşadi, suv ta'sirida yuvilib ketmaydi, hosilni ammiakli selitra solingandagiga nisbatan oşiradi. Özbekistonda suyuq kompleks öğitlar işlab çiqarilişi 1979 y.dan boşlangan. Suyuq kompleks öğitlarning kimyoviy tarkibi: 10% N, 34% P2O5, 0,6% ĞeO3, 0,7% A12O3, 0,1% SaO, 0,01% Mg, 0,02% F dan iborat. Suyuq kompleks öğitlar konsentratsiyali polifosfat kislotani yuqori qaroratda (280—350°) gaz holidagi ammiak bilan neytrallab, keyin ammiakli suvda eritib olinadi. Suyuq kompleks öğitlar fosforni qiyin özlaştiruvçi ekinlar uçun juda qöl keladigan fosforli öğitdir. Tarkibida 27% gaça azot, fosfor, kaliy bölgan suyuq kompleks öğitlarning ekinlar uçun agrokimyoviy samaradorligi darajasi ularning qöllaniş texnologiyasiga boğliq. Suyuq kompleks öğitni yozning oxiri va kuzda ham yerga soliş mumkin. Su. plug yoki kultivatorga maxsus örnatilgan öğitlagiçlarda yerga (yengil tuprokli yerlarga 16—20 sm, oğir tuprokdi yerlarga 12—5 sm çuqurlikda) solinadi.
Ad.: Kiselev A. V., Romanovskaya L . I ., Primeneniye jidkix slojnix udobreniy v selskom xozyaystve Uzbekistana, T., 1981.
Risqivoy Yoqubov.
Q.: Kompleks öğitlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУЮҚ ЎҒИТЛАР — саноатда ишлаб чикариладиган ва тупроққа суюқ ҳолда солинадиган минерал моддалар. С.ў.га сувсиз аммиак (82% азотли), сувли аммиак (18—20% азотли), аммиакатлар (30—50% азотли), калий тузларининг эритмалари (14% К2О ли), фосфат кислота, суюқ комплекс ўғитлар киради (қ. Комплекс ўғитлар). С.ў.ни асосий ўғит ҳрлида ва вегетация даврида ўсимликларни озиқлантириш учун ишлатиш мумкин. Улар тупроққа шудгорлаш ёки экишдан олдин солинса, тупроққа яхши аралашади, сув таъсирида ювилиб кетмайди, ҳосилни аммиакли селитра солингандагига нисбатан оширади. Ўзбекистонда суюқ комплекс ўғитлар ишлаб чиқарилиши 1979 й.дан бошланган. Суюқ комплекс ўғитларнинг кимёвий таркиби: 10% N, 34% Р2О5, 0,6% ҒеО3, 0,7% А12О3, 0,1% СаО, 0,01% Mg, 0,02% F дан иборат. Суюқ комплекс ўғитлар концентрацияли полифосфат кислотани юқори қароратда (280—350°) газ ҳолидаги аммиак билан нейтраллаб, кейин аммиакли сувда эритиб олинади. Суюқ комплекс ўғитлар фосфорни қийин ўзлаштирувчи экинлар учун жуда қўл келадиган фосфорли ўғитдир. Таркибида 27% гача азот, фосфор, калий бўлган суюқ комплекс ўғитларнинг экинлар учун агрокимёвий самарадорлиги даражаси уларнинг қўлланиш технологиясига боғлиқ. Суюқ комплекс ўғитни ёзнинг охири ва кузда ҳам ерга солиш мумкин. Су. плуг ёки культиваторга махсус ўрнатилган ўғитлагичларда ерга (енгил тупрокли ерларга 16—20 см, оғир тупрокди ерларга 12—5 см чуқурликда) солинади.
Ад.: Киселев А. В., Романовская Л . И ., Применение жидких сложных удобрений в сельском хозяйстве Узбекистана, Т., 1981.
Рисқивой Ёқубов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.