Szin
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 15-b. — ziyouz.com
Szin SZIN, Oltin, Altan xonligi — örta asrlarda hoz. XXRning şim.- şarqida yaşagan jujanlarning davlati va sulolasi (1115—1234). Jujanlarning kidanlar zulmiga qarşi kuraşi jarayonida barpo etilgan. 1125 y. S. kidanlarning Lyao davlatini tugatib, uning hududini bosib olgan. 1125—27 y.larda Xitoyning Şim. Sun sulolasi-ga qarşi kuraş olib borib, Şim. Xitoyning katta qismini, jumladan, imperiya poytaxti Kayfin ş.ni egallagan S. qöşinlari Yanszi daryosi qiryuqlarigaça borişgan. 1139 y. S. Xitoyning Jan. Sun davlati b-n sulh bitami imzolagan. Unga köra, Jan. Sun davlati özini S.ning vassali deb tan olgan. 12-a. örtalariga kelib S. Şarqiy Osiyodagi kuçli davlatga aylangan. Uning tarki-biga hoz. Şim.-Şarqiy va Şim. Xitoy, Içki Mongoliyaning bir qismi kirgan. Tangutlarning davlati Si Sya va Koreya xam S.ga vassal bölgan. S. möğullar istilosi davrida barxam toptan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦЗИНЬ, Олтин, Алтан хонлиги — ўрта асрларда ҳоз. ХХРнинг шим.- шарқида яшаган жужанларнинг давлати ва сулоласи (1115—1234). Жужанларнинг киданлар зулмига қарши кураши жараёнида барпо этилган. 1125 й. Ц. киданларнинг Ляо давлатини тугатиб, унинг ҳудудини босиб олган. 1125—27 й.ларда Хитойнинг Шим. Сун сулоласи-га қарши кураш олиб бориб, Шим. Хитойнинг катта қисмини, жумладан, империя пойтахти Кайфин ш.ни эгаллаган Ц. қўшинлари Янцзи дарёси қирюқларигача боришган. 1139 й. Ц. Хитойнинг Жан. Сун давлати б-н сулҳ битами имзолаган. Унга кўра, Жан. Сун давлати ўзини Ц.нинг вассали деб тан олган. 12-а. ўрталарига келиб Ц. Шарқий Осиёдаги кучли давлатга айланган. Унинг тарки-бига ҳоз. Шим.-Шарқий ва Шим. Хитой, Ички Монголиянинг бир қисми кирган. Тангутларнинг давлати Си Ся ва Корея хам Ц.га вассал бўлган. Ц. мўғуллар истилоси даврида бархам топтан.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.