Tabaqalaştirilgan ta'lim
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 4-b. — ziyouz.com
Tabaqalaştirilgan ta'lim — umumiy örta ta'lim maktablari yuqori sinf öquvçilarining qobiliyatlarini hisobga olgan holda alohida öquv rejasi va dasturlar asosida olib boriladigan tamim turi. T.t.ning mehnat ta'limi bilan aloqasi öquvtarbiyaviy işlarning muhim asosi hisoblanadi. T.t. jarayonida yuqori sinf öquvçilarining kasbiy tayyorgarliklariga alohida e'tibor beriladi. Şu sababli ayrim maktablar bilim asoslarini çuqurlaştirişga, öquvçilarni muayyan kasbga yönaltirişga möljallangan böladi. T.t.da umumiy örta ta'lim tizimidagi asosiy öquv predmetlari mazmunini çuqur özlaştiriş, bevosita kerakli öquv materiallarini örganiş közda tutiladi. T.t.ning muhim jihati uning ma'lum sohaga yönaltirilganligi va bu ta'lim jarayonida öziga xos predmetlar tizimining öqitilişidir. T.t.ni taşkil etişda maktablardagi imkoniyatlar puxta örganiladi. T.t.da ma'lum miqsorda qöşimça dars maşğulotlari ötkaziş yoki öquv rejasidagi ayrim predmetlarni tanlab olib, ularni çuqurroq özlaştiriş rejalaştiriladi. Uning u yoki bu şaklini tanlaşda maktab va öquvçilarning imkoniyatlaridan kelib çiqiladi. T.t.da öquvçilar öz qiziqişlari asosida yönalişlar böyiça guruxlarga bölinib, ta'lim ma'lum kasbga yönaltirilgan tarzda amalga oşiriladi. T.t. kasbga yönaltiriş va yöllaşning muhim asosi hisoblanadi hamda biror mutaxassislik sohasidagi bilim va könikmalarni egallaş bilan boğliq bilimlar asosida amalga oşiriladi. T.t.da öquvçilar kasbga yönaliş va qiziqişidan qat'i nazar, barça öquv predmetlari böyiça töliq örta ma'lumotga ega bölişadi. T.t. öquvçining qaysi bölim yoki qaysi predmetni çuqur örgangan bölişiga qaramay, oliy öquv yurtiga kiriş uçun belgilangan imtihonlarda qatnaşiş imkonini beradi va unga tayyorgarlik bosqiçi vazifasini ötaydi.
T.t. asosida öquvçilar tanlangan mutaxassisligi böyiça çuqur bilim asoslarini egallaşadi va amaliy malakalarga ega bölişadi. T.t. kasb tanlaşning asosi hisoblanadi va öquvçilarning öz qiziqiş va moyilliklari asosida kasb tayyorgarligi sirlarini egallaşlarida muhim örin tutadi.
Rözmon Keldiyorov, Nurilla Ahmedov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАБАҚАЛАШТИРИЛГАН ТАЪЛИМ — умумий ўрта таълим мактаблари юқори синф ўқувчиларининг қобилиятларини ҳисобга олган ҳолда алоҳида ўқув режаси ва дастурлар асосида олиб бориладиган тамим тури. Т.т.нинг меҳнат таълими билан алоқаси ўқувтарбиявий ишларнинг муҳим асоси ҳисобланади. Т.т. жараёнида юқори синф ўқувчиларининг касбий тайёргарликларига алоҳида эътибор берилади. Шу сабабли айрим мактаблар билим асосларини чуқурлаштиришга, ўқувчиларни муайян касбга йўналтиришга мўлжалланган бўлади. Т.т.да умумий ўрта таълим тизимидаги асосий ўқув предметлари мазмунини чуқур ўзлаштириш, бевосита керакли ўқув материалларини ўрганиш кўзда тутилади. Т.т.нинг муҳим жиҳати унинг маълум соҳага йўналтирилганлиги ва бу таълим жараёнида ўзига хос предметлар тизимининг ўқитилишидир. Т.т.ни ташкил этишда мактаблардаги имкониятлар пухта ўрганилади. Т.т.да маълум миқцорда қўшимча дарс машғулотлари ўтказиш ёки ўқув режасидаги айрим предметларни танлаб олиб, уларни чуқурроқ ўзлаштириш режалаштирилади. Унинг у ёки бу шаклини танлашда мактаб ва ўқувчиларнинг имкониятларидан келиб чиқилади. Т.т.да ўқувчилар ўз қизиқишлари асосида йўналишлар бўйича гурухларга бўлиниб, таълим маълум касбга йўналтирилган тарзда амалга оширилади. Т.т. касбга йўналтириш ва йўллашнинг муҳим асоси ҳисобланади ҳамда бирор мутахассислик соҳасидаги билим ва кўникмаларни эгаллаш билан боғлиқ билимлар асосида амалга оширилади. Т.т.да ўқувчилар касбга йўналиш ва қизиқишидан қатъи назар, барча ўқув предметлари бўйича тўлиқ ўрта маълумотга эга бўлишади. Т.т. ўқувчининг қайси бўлим ёки қайси предметни чуқур ўрганган бўлишига қарамай, олий ўқув юртига кириш учун белгиланган имтиҳонларда қатнашиш имконини беради ва унга тайёргарлик босқичи вазифасини ўтайди.
Т.т. асосида ўқувчилар танланган мутахассислиги бўйича чуқур билим асосларини эгаллашади ва амалий малакаларга эга бўлишади. Т.т. касб танлашнинг асоси ҳисобланади ва ўқувчиларнинг ўз қизиқиш ва мойилликлари асосида касб тайёргарлиги сирларини эгаллашларида муҳим ўрин тутади.
Рўзмон Келдиёров, Нурилла Аҳмедов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.