Tagal tili
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 32-b. — ziyouz.com
Tagal tili TAGAL TILI, tagalo, tagalog — avstronez tillari makrooilasiga mansub Filippin tillaridan biri; dastlab Filippin Respublikasining eng muhim siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi bölmiş Luson orolining örta va jan. qismida, keyinçalik orolning şim.ğarbiy qismlari va Lusondan jan.dagi boşqa orollarda tarqalgan. Sözlaşuvçilarning umumiy soni 15 mln. kişiga yaqin. T.t. mustamlaka davrigaça qabilalararo til, 20-a. boşidan umummilliy til maqomida bölib, 1959 y. «pilipino» (filippin tili) degan nom olgan. 1973 y.da esa ingliz tili bilan bir qatorda Filippin Respublikasining rasmiy tili deb e'lon qilingan. Lahjalari 10 dan ortiq bölib, ular tagallarning tarqaliş hududiga moye holda manila, bataan, bulakan, batangas kabi nomlarga ega; leksika va imlo böyiça özaro farqlanadi. Adabiy tili manila lahjasi asosida şakllangan. T.t. 100 dan ortiq Filippin tillari orasida 20-a. boşigaça adabiy til sifatida şakllangan yagona tildir. Fonetikasida 5 unli va 16 undoş fonema mavjud. Otlarga nisbasan fe'llarda morfologik kategoriyalar (zamon, nisbat) yaxşi rivojlangan. Gapda söz tartibi belgilovçi ahamiyatga ega emas. Leksikasida ispan, ingliz, xitoy, arab, hind tillaridan özlaşgan sözlar köp. T.t. mustamlaka davrigaça qad. hind yozuvidan kelib çiqqan böğinli yozuvdan foydalangan. 17-a. boşlaridan lotin grafikasi asosidagi yozuv joriy etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАГАЛ ТИЛИ, тагало, тагалог — австронез тиллари макрооиласига мансуб Филиппин тилларидан бири; дастлаб Филиппин Республикасининг энг муҳим сиёсий, иқтисодий ва маданий маркази бўлмиш Лусон оролининг ўрта ва жан. қисмида, кейинчалик оролнинг шим.ғарбий қисмлари ва Лусондан жан.даги бошқа оролларда тарқалган. Сўзлашувчиларнинг умумий сони 15 млн. кишига яқин. Т.т. мустамлака давригача қабилалараро тил, 20-а. бошидан умуммиллий тил мақомида бўлиб, 1959 й. «пилипино» (филиппин тили) деган ном олган. 1973 й.да эса инглиз тили билан бир қаторда Филиппин Республикасининг расмий тили деб эълон қилинган. Лаҳжалари 10 дан ортиқ бўлиб, улар тагалларнинг тарқалиш ҳудудига мое ҳолда манила, батаан, булакан, батангас каби номларга эга; лексика ва имло бўйича ўзаро фарқланади. Адабий тили манила лаҳжаси асосида шаклланган. Т.т. 100 дан ортиқ Филиппин тиллари орасида 20-а. бошигача адабий тил сифатида шаклланган ягона тилдир. Фонетикасида 5 унли ва 16 ундош фонема мавжуд. Отларга нисбасан феълларда морфологик категориялар (замон, нисбат) яхши ривожланган. Гапда сўз тартиби белгиловчи аҳамиятга эга эмас. Лексикасида испан, инглиз, хитой, араб, ҳинд тилларидан ўзлашган сўзлар кўп. Т.т. мустамлака давригача қад. ҳинд ёзувидан келиб чиққан бўғинли ёзувдан фойдаланган. 17-а. бошларидан лотин графикаси асосидаги ёзув жорий этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.