Takomillaşmagan zamburuğlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 55–56-b. — ziyouz.com
Takomillaşmagan zamburuğlar N ZAMBURUĞLAR (Deuteromycetes yoki Fungi imperfecti) — şoxlangan köp hujayrali mitseliyli yuksak (haqiqiy) zamburuğlar sinfi. Hayot sikli gaploid fazada ötadi. Vegetativ va konidiyalar (sporalar) orqali jinssiz köpayadi. Köp T.z. mitseliy iplari birikib, geterokarionlar — genetik xar xil sifatli yadrolar hosil qiliş va bu yadrolarni özaro almaşiş xususiyatiga ega. Natijada gaploid holatdagi xususiyatlar qayta özgaradi va tur içida yangi şakllar vujudga keladi. T.z. ning tabiatda keng tarkalgan 30 mmngga ya*z1n turi bor. Ular moddalar aylanişida muhim rol öynaydi — tuprokda köpayib, ösimlik va hayvon qoldiklarini parçalaydi. Bir kança T.z. ösimliklarda parazitlik kiladi; ba'zilari oziq-ovqat va b. narsalarni motor bostiradi. Penitsill va aspergillardan antibiotiklar olinadi. 4 tartibi — gafomitsetlar, melankoniallar, steril mitseliylar va sferopsidallar mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Т А К О М И Л Л А Ш М А Г А Н ЗАМБУРУҒЛАР (Deuteromycetes ёки Fungi imperfecti) — шохланган кўп ҳужайрали мицелийли юксак (ҳақиқий) замбуруғлар синфи. Ҳаёт цикли гаплоид фазада ўтади. Вегетатив ва конидиялар (споралар) орқали жинссиз кўпаяди. Кўп Т.з. мицелий иплари бирикиб, гетерокарионлар — генетик хар хил сифатли ядролар ҳосил қилиш ва бу ядроларни ўзаро алмашиш хусусиятига эга. Натижада гаплоид ҳолатдаги хусусиятлар қайта ўзгаради ва тур ичида янги шакллар вужудга келади. Т.з. нинг табиатда кенг таркалган 30 ммнгга я*з1н тури бор. Улар моддалар айланишида муҳим роль ўйнайди — тупрокда кўпайиб, ўсимлик ва ҳайвон қолдикларини парчалайди. Бир канча Т.з. ўсимликларда паразитлик килади; баъзилари озиқ-овқат ва б. нарсаларни мотор бостиради. Пеницилл ва аспергиллардан антибиотиклар олинади. 4 тартиби — гафомицетлар, меланкониаллар, стерил мицелийлар ва сферопсидаллар мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.