Takrorlaş
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57-b. — ziyouz.com
Takrorlaş (psixologiyada) — muayyan bilimlar, materiallar, aqliy harakatlarning esga tuşirilişi va özlaştirilişiga imkon beradigan jarayon. T. matndagi sözlarning ma'nosiga qarab ular örtasida fikriy aloqalar örnatiş, narsa va hodisalar mohiyati içidan yangi munosabatlarni oçiş, u yoki bu faoliyat usullarini inson tomonidan faollaştiriş vositasi hisoblanadi. T.ning boşqa bir vazifasi harakat, könikma va malakalarni yuzaga kelgan vaziyatlarga binoan turliça mezonlar böyiça takomillaştiriş sanaladi. T. yuzasidan maxsus tanlangan maşklarni bajariş, aqliy harakatlardan foydalaniş özgaruvçan şaroitlarda ham ijobiy natijalarga erişişni ta'minlaydi. T. natijasida şaxe fikrmulohazalarini umumlaştiriş, yaxlitlaş, anglaş xususiyatiga ega böladi. Harakat, könikma, malaka va maşklarni köp marotaba T. evaziga ular avtomatlaşiş imkoniyatiga erişadi. T.da matnni yaxlit, sidirğasiga, qismlarga ajratib, rejaga asoslanib, materiallar içidan ma'nodoş sözlarni tanlaş, uzluksiz maşq qiliş vositasi bilan aloqa, munosabat örnatiladi. T.ning samaradorligi köp jihatdan ma'noli yoki ma'nosiz materiallarga, ularning oson yoki murakkabligiga, şaxening kayfiyatiga, qiziqişiga, intilişiga, yoş xususiyatiga boğliq.
Ergaş Ğoziyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАКРОРЛАШ (психологияда) — муайян билимлар, материаллар, ақлий ҳаракатларнинг эсга туширилиши ва ўзлаштирилишига имкон берадиган жараён. Т. матндаги сўзларнинг маъносига қараб улар ўртасида фикрий алоқалар ўрнатиш, нарса ва ҳодисалар моҳияти ичидан янги муносабатларни очиш, у ёки бу фаолият усулларини инсон томонидан фаоллаштириш воситаси ҳисобланади. Т.нинг бошқа бир вазифаси ҳаракат, кўникма ва малакаларни юзага келган вазиятларга биноан турлича мезонлар бўйича такомиллаштириш саналади. Т. юзасидан махсус танланган машкларни бажариш, ақлий ҳаракатлардан фойдаланиш ўзгарувчан шароитларда ҳам ижобий натижаларга эришишни таъминлайди. Т. натижасида шахе фикрмулоҳазаларини умумлаштириш, яхлитлаш, англаш хусусиятига эга бўлади. Ҳаракат, кўникма, малака ва машкларни кўп маротаба Т. эвазига улар автоматлашиш имкониятига эришади. Т.да матнни яхлит, сидирғасига, қисмларга ажратиб, режага асосланиб, материаллар ичидан маънодош сўзларни танлаш, узлуксиз машқ қилиш воситаси билан алоқа, муносабат ўрнатилади. Т.нинг самарадорлиги кўп жиҳатдан маъноли ёки маъносиз материалларга, уларнинг осон ёки мураккаблигига, шахенинг кайфиятига, қизиқишига, интилишига, ёш хусусиятига боғлиқ.
Эргаш Ғозиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.