Taksodi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 58-b. — ziyouz.com
Taksodi TAKSODI, botqoq sarv (Taxodium) — taksodidoşlar oilasiga mansub barg tökadigan ignabargli daraxtlar turkumi. Bal. 30—50 m, tana diametri 12 m gaça boradi. Ignabargi mayin, tasmasimon, uçli, uz. 9—15 mm, kengligi 1—2 mm, okt. oyida sarğayib, kuz va qişda tökiladi. Şoxşabbasi piramidasimon, nafis, pastga egilgan. Pöstloği qizğişqönğir. 500 y.dan köproq yaşaydi. Yorugsevar ösimlik, tez usadi. 10y. dan boşlab gullaydi va meva beradi. Uruği va kalamçasidan köpayadi. Oddiy botqoq sarv (T. distichum) va Meksika T. (T. mucronatum) turlari bor. Şim. Amerikaning jan.şarqida botqoqlar va dengiz böylarida, 1400 — 2300 m baland toğlarda örmonlar hosil qilib ösadi. Manzarali daraxt sifatida jahondagi köpgina mamlakatlarda, şu jumladan, Kavkazning Qora dengiz böylarida, Ukrainaning janubiğarbiy qismi, Örta Osiyoda ekiladi. Yoğoçi çirişga bardoşli, qurilişda, mebel va turli asboblar yasaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАКСОДИ, ботқоқ сарв (Тахоdium) — таксодидошлар оиласига мансуб барг тўкадиган игнабаргли дарахтлар туркуми. Бал. 30—50 м, тана диаметри 12 м гача боради. Игнабарги майин, тасмасимон, учли, уз. 9—15 мм, кенглиги 1—2 мм, окт. ойида сарғайиб, куз ва қишда тўкилади. Шохшаббаси пирамидасимон, нафис, пастга эгилган. Пўстлоғи қизғишқўнғир. 500 й.дан кўпроқ яшайди. Ёругсевар ўсимлик, тез усади. 10й. дан бошлаб гуллайди ва мева беради. Уруғи ва каламчасидан кўпаяди. Оддий ботқоқ сарв (Т. distichum) ва Мексика Т. (Т. mucronatum) турлари бор. Шим. Американинг жан.шарқида ботқоқлар ва денгиз бўйларида, 1400 — 2300 м баланд тоғларда ўрмонлар ҳосил қилиб ўсади. Манзарали дарахт сифатида жаҳондаги кўпгина мамлакатларда, шу жумладан, Кавказнинг Қора денгиз бўйларида, Украинанинг жанубиғарбий қисми, Ўрта Осиёда экилади. Ёғочи чиришга бардошли, қурилишда, мебель ва турли асбоблар ясашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.