Talas Olatovi

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 64-b. — ziyouz.com

Talas Olatovi — Ğarbiy Tyanşandagi toğ tizmasi. Qirğiziston va Qozoğiston respublikalari hududida joylaşgan. Kenglik böylab şarqdan ğarbga 270 km ga çözilgan. Bal. 400 m ga yaqin. Ğarbda Oqsuv daryosining yuqori oqimida tugaydi. Eng baland joyi — Manas çöqqisi (4484 m). Jan. qismidan jan.ğarbga Çatqol, Piskom, Ugom, Qorjontov kabi tizmalar ajralib çiqqan. T.O.Talas, Sirdaryo, Çirçiq daryo vodiylarini bir-biridan ajratib turadi.

Tizmada Kolba, Maydontol kabi dovonlar bor. T.O.ning şim. yon bağri qisqa va Talas vodiysidan tik kötarilgan. Tektonik jihatdan antiklinoriy strukturadir. Tizmaning öq qismi paleozoyning granitlaridan, yon bağirlari esa metamorfik slanets, qumtoş va ohaktoşlardan taşkil toptan. Suvayirğiç qismi qoyali, doimiy qor va muzliklar mavjud.

T.O.ning etaklarida daşt ösimliklari va butalar, yon bağirlari, suvayirğiç va unga yaqin qismlarida subalp va alp ötloklari tarqalgan. Uning yon bağirlarini kesib oquvçi daryo böylari va yon bağirlarida qoraqarağay, oqqarağay, arça daraxtlari uçraydi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ТАЛАС ОЛАТОВИ — Ғарбий Тяньшандаги тоғ тизмаси. Қирғизистон ва Қозоғистон республикалари ҳудудида жойлашган. Кенглик бўйлаб шарқдан ғарбга 270 км га чўзилган. Бал. 400 м га яқин. Ғарбда Оқсув дарёсининг юқори оқимида тугайди. Энг баланд жойи — Манас чўққиси (4484 м). Жан. қисмидан жан.ғарбга Чатқол, Писком, Угом, Қоржонтов каби тизмалар ажралиб чиққан. Т.О.Талас, Сирдарё, Чирчиқ дарё водийларини бир-биридан ажратиб туради.

Тизмада Колба, Майдонтол каби довонлар бор. Т.О.нинг шим. ён бағри қисқа ва Талас водийсидан тик кўтарилган. Тектоник жиҳатдан антиклинорий структурадир. Тизманинг ўқ қисми палеозойнинг гранитларидан, ён бағирлари эса метаморфик сланец, қумтош ва оҳактошлардан ташкил топтан. Сувайирғич қисми қояли, доимий қор ва музликлар мавжуд.

Т.О.нинг этакларида дашт ўсимликлари ва буталар, ён бағирлари, сувайирғич ва унга яқин қисмларида субальп ва альп ўтлоклари тарқалган. Унинг ён бағирларини кесиб оқувчи дарё бўйлари ва ён бағирларида қорақарағай, оққарағай, арча дарахтлари учрайди.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.