Tamara
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74-b. — ziyouz.com
Tamara (Tamar) (12-a.ning taxm. 60y.lari örtasi — 1207) — Gruziya podşosi (1184—1207). Uning davrida Gruziya katta harbiysiyosiy muvaffaqiyatlarga erişgan. Gruziya qöşinlari Şamxor yaqinida Ozarbayjon otabegi Abubakr va uning ittifokçilari ustidan (1194), Basiani yaqinida — Rum sultoni Rukniddin ustidan ğalaba qilib (1202), Karsni (1204) egallaganlar va deyarli butun Zakavkazyeni T. öz hokimiyatiga böysundirgan. Vizantiyadan tortib olingan yerlarda Trapezund imperiyasi tuzilgan, u uzok vakt Gruziyaning ta'sir doirasida bölgan. Erzink sultoni, Arzirum amiri, Xilat sultoni, şuningdek, Şim. Kavkaz toglaridagi hukmdorlar Gruziyaning vassali bölişgan. Yirik mulqdorlar qonun çiqaruvçi hokimiyatni jamiyatning oliy tabaka vakillaridan tuzilgan majlisga berilişini, T.ga esa fakat ijroiya hrkimiyati huquqini qoldirişni talab etişgan. Muzokaralar natijasida T. davlat masalalarini yolgiz hal etiş huquqidan mahrum bölib, uni Oliy davlat kengaşi a'zolari («Darbozi») bilan birga hal etadigan bölgan. T. davrida mamlakatda yöllar, köpriklar, karvon saroylar, kal'alar, çerkovlar, monastirlar qurilgan. T. ilmfanga xrmiylik qilgan. Ş. Rustavelining «Yölbars terisini yopingan paxlavon» dostoni T.ga bağişlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАМАРА (Тамар) (12-а.нинг тахм. 60й.лари ўртаси — 1207) — Грузия подшоси (1184—1207). Унинг даврида Грузия катта ҳарбийсиёсий муваффақиятларга эришган. Грузия қўшинлари Шамхор яқинида Озарбайжон отабеги Абубакр ва унинг иттифокчилари устидан (1194), Басиани яқинида — Рум султони Рукниддин устидан ғалаба қилиб (1202), Карсни (1204) эгаллаганлар ва деярли бутун Закавказьени Т. ўз ҳокимиятига бўйсундирган. Византиядан тортиб олинган ерларда Трапезунд империяси тузилган, у узок вакт Грузиянинг таъсир доирасида бўлган. Эрзинк султони, Арзирум амири, Хилат султони, шунингдек, Шим. Кавказ тогларидаги ҳукмдорлар Грузиянинг вассали бўлишган. Йирик мулқдорлар қонун чиқарувчи ҳокимиятни жамиятнинг олий табака вакилларидан тузилган мажлисга берилишини, Т.га эса факат ижроия ҳркимияти ҳуқуқини қолдиришни талаб этишган. Музокаралар натижасида Т. давлат масалаларини ёлгиз ҳал этиш ҳуқуқидан маҳрум бўлиб, уни Олий давлат кенгаши аъзолари («Дарбози») билан бирга ҳал этадиган бўлган. Т. даврида мамлакатда йўллар, кўприклар, карвон саройлар, калъалар, черковлар, монастирлар қурилган. Т. илмфанга хрмийлик қилган. Ш. Руставелининг «Йўлбарс терисини ёпинган пахлавон» достони Т.га бағишланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.