Tandir
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 91–92-b. — ziyouz.com
Tandir — non, somsa, kabob va b.ni yopib pişiriş uçun qurilgan maxsus loy öçoq. T. yasaş uçun eçki yoki tuya juni, loyga qöşib qoriladi. Yaxşi pişitilgaç, ustiga namakob sepib, latta bilan örab qöyiladi. Bir neça soatdan keyin qayta tepib pişitiladi. Söng eni 20—30 sm, qalinligi 8—10 sm, uz. 80—90 sm atrofida bölakbölak parçalar tayyorlanadi va ulardan bir neçasini bir-biriga tikka qilib yopiştirib T. hosil qilinadi. Ayrim tandirsozlar T. yasaş uçun silindrsimon çuqur (qolip) qazib, şu çuqur devoriga tayyorlangan loy bölaklarini yopiştiradilar. T.ning içi namakob sepib sillikdanadi. Xonadonlarga quriladigan örtaça T.ning içki diametri 0,8 m çamasi, yerdan 0,8—1 m baland qilib örnatiladi. Bundan kattaroq T.lar novvoyxonalarga quriladi. Buxoro, Samarqandda T. yerga yoki maxsus supaga oğzi tik qilib qurilsa, Farğona vodiysi va Toşkentda yotiq qilib örnatiladi. Atroflariga tutun tortadigan va havo kiradigan teşik (10—15 sm li)lar qilinadi. Yangi qurilgan T. ning içki devorlariga paxta yoği surkab, bir keçakunduz davomida olov yoqib qöyiladi. IPun pay qilinsa yopilgan nonning orqasiga kesak ilaşmaydigan böladi. T. Non yopişdan oldin şoxşabba, yantoq, ğözapoya, ötin va b. bilan oqargunça qizdiriladi (hozir gazlaştirilgan tandirlar ham uçraydi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАНДИР — нон, сомса, кабоб ва б.ни ёпиб пишириш учун қурилган махсус лой ўчоқ. Т. ясаш учун эчки ёки туя жуни, лойга қўшиб қорилади. Яхши пишитилгач, устига намакоб сепиб, латта билан ўраб қўйилади. Бир неча соатдан кейин қайта тепиб пишитилади. Сўнг эни 20—30 см, қалинлиги 8—10 см, уз. 80—90 см атрофида бўлакбўлак парчалар тайёрланади ва улардан бир нечасини бир-бирига тикка қилиб ёпиштириб Т. ҳосил қилинади. Айрим тандирсозлар Т. ясаш учун цилиндрсимон чуқур (қолип) қазиб, шу чуқур деворига тайёрланган лой бўлакларини ёпиштирадилар. Т.нинг ичи намакоб сепиб силликданади. Хонадонларга қуриладиган ўртача Т.нинг ички диаметри 0,8 м чамаси, ердан 0,8—1 м баланд қилиб ўрнатилади. Бундан каттароқ Т.лар новвойхоналарга қурилади. Бухоро, Самарқандда Т. ерга ёки махсус супага оғзи тик қилиб қурилса, Фарғона водийси ва Тошкентда ётиқ қилиб ўрнатилади. Атрофларига тутун тортадиган ва ҳаво кирадиган тешик (10—15 см ли)лар қилинади. Янги қурилган Т. нинг ички деворларига пахта ёғи суркаб, бир кечакундуз давомида олов ёқиб қўйилади. IПун пай қилинса ёпилган ноннинг орқасига кесак илашмайдиган бўлади. Т. Нон ёпишдан олдин шохшабба, янтоқ, ғўзапоя, ўтин ва б. билан оқаргунча қиздирилади (ҳозир газлаштирилган тандирлар ҳам учрайди).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.