Tangri
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 90-b. — ziyouz.com
Tangri — 1) Xudo, Alloh. Tangriçilik dinida xudoning nomi. «T.» atamasi kup Osiyo xalklarining eng qad. mifologik fondiga kiradi. T. kad. şumer tilida (mil. av. 3ming yillik) tengri, tengir, dengri, dengir; oltoyça tengri, tengeri; ozarbayjonça dengri, dengir; xakasça tigir, ter; tuvaça deer; çuvaşça tura; yakutça tangara; mongolça tenger; buryatça tengeri, tengri; qalmiqça tenger; yaponça tenri. U qad. xunnu tilida ham mavjud bölgan (mil. av. 3-a. va undan ham avvalroq). Tadqiqotçilar T.ni kengroq talqinda şumerça — tengir — «koinot», «dengiz» bilan boğlaydilar. T. haqidagi tasavvur osmon ruhi egasi ğaqidagi animistik diniy e'tiqodlar asosida şakllangan bölib, unda osmon ham bevosita özining körinişida, ham T. yaşaydigan fazo sifatida tasavvur etilgan; 2) Islom dinini ommaviy ravişda qabul qilgan turkiy xalqlarda, jumladan, özbeklarda Allohniig nomlaridan biri sifatida işlatiladi.
Baxtiyor Karimov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАНГРИ — 1) Худо, Аллоҳ. Тангричилик динида худонинг номи. «Т.» атамаси куп Осиё халкларининг энг қад. мифологик фондига киради. Т. кад. шумер тилида (мил. ав. 3минг йиллик) тенгри, тенгир, денгри, денгир; олтойча тенгри, тенгери; озарбайжонча денгри, денгир; хакасча тигир, тер; тувача дээр; чувашча тура; якутча тангара; монголча тэнгэр; бурятча тэнгэри, тэнгри; қалмиқча тэнгер; японча тэнри. У қад. хунну тилида ҳам мавжуд бўлган (мил. ав. 3-а. ва ундан ҳам аввалроқ). Тадқиқотчилар Т.ни кенгроқ талқинда шумерча — тенгир — «коинот», «денгиз» билан боғлайдилар. Т. ҳақидаги тасаввур осмон руҳи эгаси ғақидаги анимистик диний эътиқодлар асосида шаклланган бўлиб, унда осмон ҳам бевосита ўзининг кўринишида, ҳам Т. яшайдиган фазо сифатида тасаввур этилган; 2) Ислом динини оммавий равишда қабул қилган туркий халқларда, жумладан, ўзбекларда Аллоҳнииг номларидан бири сифатида ишлатилади.
Бахтиёр Каримов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.