Taqçillik
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 193-b. — ziyouz.com
Taqçillik TAQÇILLIK, defitsit (iqtisodiyotda) — ilgari belgilangan, rejalaştirilgan yoki zarur darajadagi mablağ, resurs, tovarlarning yetişmasligi, tanqisligi. T.ning yalpi milliy mahsulot taqçilligi, tovarlar takçilligi, byudjet taqçşiigi, taqçil moliyalaştiriş, taqçil iqtisodiyot kabi körinişlari mavjud. T. har qanday darajada iqtisodiy muvozanatni buzadi, qarzlarning töplanib borişiga sabab böladi.
Tovarlar va xizmatlar T.ligi xalq iste'mol mollari va xizmatlarining aholi talabehtiyojlarini qondiriş uçun yetişmasligi, ularni yetarli darajada işlab çiqarmaslik oqibatida yuzaga keladi. Tovar taqçilligi iqtisodiyotning beqarorligi, undagi mutanosiblikning buzilişi, takror işlab çiqariş.ning izdan çiqişi oqibatidir. Uni bartaraf etiş uçun tovar işlab çiqariş., tovar importi bozor talabiga qarab köpaytiriladi.
Byudjet xarajatlari daromaddan ortib ketsa byudjet takçilligi yuzaga keladi. Bunday T. makroiqtisodiyot darajasida inflyatsiya jarayonining rivojlanib borayotganini, davlat moliyasining inqiroz holatida ekanligini körsatadi. Davlat byudjetida T. byudjetning daromad qismida 20%gaça yoki yalpi milliy mahsulotning 7—8% gaça bölişiga yöl qöyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАҚЧИЛЛИК, дефицит (иқтисодиётда) — илгари белгиланган, режалаштирилган ёки зарур даражадаги маблағ, ресурс, товарларнинг етишмаслиги, танқислиги. Т.нинг ялпи миллий маҳсулот тақчиллиги, товарлар такчиллиги, бюджет тақчшииги, тақчил молиялаштириш, тақчил иқтисодиёт каби кўринишлари мавжуд. Т. ҳар қандай даражада иқтисодий мувозанатни бузади, қарзларнинг тўпланиб боришига сабаб бўлади.
Товарлар ва хизматлар Т.лиги халқ истеъмол моллари ва хизматларининг аҳоли талабэҳтиёжларини қондириш учун етишмаслиги, уларни етарли даражада ишлаб чиқармаслик оқибатида юзага келади. Товар тақчиллиги иқтисодиётнинг беқарорлиги, ундаги мутаносибликнинг бузилиши, такрор ишлаб чиқариш.нинг издан чиқиши оқибатидир. Уни бартараф этиш учун товар ишлаб чиқариш., товар импорти бозор талабига қараб кўпайтирилади.
Бюджет харажатлари даромаддан ортиб кетса бюджет такчиллиги юзага келади. Бундай Т. макроиқтисодиёт даражасида инфляция жараёнининг ривожланиб бораётганини, давлат молиясининг инқироз ҳолатида эканлигини кўрсатади. Давлат бюджетида Т. бюджетнинг даромад қисмида 20%гача ёки ялпи миллий маҳсулотнинг 7—8% гача бўлишига йўл қўйилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.