Taqsim
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 190–191-b. — ziyouz.com
Taqsim TAQSIM, rapport — naqqoşlikda naqşning ma'lum tartibda takrorlanuvçi bölagi. Örta Osiyo naqşlari, jumladan, özbek milliy naqşlari, asosan, ana şunday takrorlanuvçi T.lardan tarkib topadi. Bezatiladigan sathT. yuzi deb ataladi. Usta (naqqoş)lar T. yuzini qoğozga belgilab, naqş mujassamotining bir qismini çizib oladi, çizma asosida naqşning axtdsini tayyorlaydi. Takrorlanadigan T. asosida bezatilayotgan yuza töldirib çiqiladi va bezatiladi. T. turlari: aylanma T. — doyra yoki gumbazga möljallanib, naqş mujassamotining 1/4, 1/6, 1/8 ... 1/12 va h.k. qismini taşkil etadi va doyra böylab yonmayon takrorlanadi; töğri T. töğri çiziq böylab takrorlanadi; çapu rost T. axtasi töğri va teskari almaşinib takrorlanadi. An'anaviy naqqoşlikda T.ning bu turlari, ayniqsa, islimiy va girih naqşlarda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАҚСИМ, раппорт — наққошликда нақшнинг маълум тартибда такрорланувчи бўлаги. Ўрта Осиё нақшлари, жумладан, ўзбек миллий нақшлари, асосан, ана шундай такрорланувчи Т.лардан таркиб топади. Безатиладиган сатҳТ. юзи деб аталади. Уста (наққош)лар Т. юзини қоғозга белгилаб, нақш мужассамотининг бир қисмини чизиб олади, чизма асосида нақшнинг ахтдсини тайёрлайди. Такрорланадиган Т. асосида безатилаётган юза тўлдириб чиқилади ва безатилади. Т. турлари: айланма Т. — дойра ёки гумбазга мўлжалланиб, нақш мужассамотининг 1/4, 1/6, 1/8 ... 1/12 ва ҳ.к. қисмини ташкил этади ва дойра бўйлаб ёнмаён такрорланади; тўғри Т. тўғри чизиқ бўйлаб такрорланади; чапу рост Т. ахтаси тўғри ва тескари алмашиниб такрорланади. Анъанавий наққошликда Т.нинг бу турлари, айниқса, ислимий ва гириҳ нақшларда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.