Taqsimlaş vali
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 191-b. — ziyouz.com
Taqsimlaş vali - maşina, asbob, apparatda operatsiyalarning bajariliş tartibini va iş siklini ta'minlaydigan qism. Içki yo'nuv dvigateliaa gaz taqsimlaş mexanizmidagi detal. Kulaçokli val deb ham ataladi. Sirtida dvigatelning silindrlari soniga moye sonli kulaçoklari böladi. T.v. maşinaning tirsakli validan aylanma harakat olib, dvigatel klapanlari va silindrlarining bir-biriga uygunlaşib işlaşini ta'minlaydi. Iş maşinalarida, mas., metall kesiş avtomatstanoklarida T.v. dasturli qurilma sifatida qöllanadi. Turli avtomat larda T.v. berilgan dastur böyiça bajariladigan texnologik va iş jarayonlarini boşkariş tizimiga kitok kuçlanişini özgartirgiçlar va b.) dan keladigan elektr energiyasini qabul qilib, alohida iste'molçilar (korxonalar, turar joylar va b.)ga taqsimlaş (tarqatiş) uçun möljallangan qurilma. T.q. tarkibiga: elektr ulabuzgiçlar, ajratkiçlar, tok va kuçlaniş transformatorlari, ölçaş asboblari, yiğiş şinalari, elektr reaktorlari va b. asbobuskunalar kiradi. T.q.ning oçiq va yopiq (binolar içidagi) turlari böladi. Oçiq T.q. apparaturalari binodan taşqariga örnatiladi. Bunday qurilmalar kuçlaniş 35 kV va bundan yuqori bölganda qöllanadi. Kuçlaniş 35 kV gaça bölganda T.q.ning barça elementlari metall şkaflar yoki qobiklarga (komplekt T.q. — KRU) örnatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАҚСИМЛАШ ВАЛИ - машина, асбоб, аппаратда операцияларнинг бажарилиш тартибини ва иш циклини таъминлайдиган қисм. Ички ё’нув двигателиаа газ тақсимлаш механизмидаги деталь. Кулачокли вал деб ҳам аталади. Сиртида двигателнинг цилиндрлари сонига мое сонли кулачоклари бўлади. Т.в. машинанинг тирсакли валидан айланма ҳаракат олиб, двигатель клапанлари ва цилиндрларининг бир-бирига уйгунлашиб ишлашини таъминлайди. Иш машиналарида, мас., металл кесиш автоматстанокларида Т.в. дастурли қурилма сифатида қўлланади. Турли автомат ларда Т.в. берилган дастур бўйича бажариладиган технологик ва иш жараёнларини бошкариш тизимига киток кучланишини ўзгартиргичлар ва б.) дан келадиган электр энергиясини қабул қилиб, алоҳида истеъмолчилар (корхоналар, турар жойлар ва б.)га тақсимлаш (тарқатиш) учун мўлжалланган қурилма. Т.қ. таркибига: электр улабузгичлар, ажраткичлар, ток ва кучланиш трансформаторлари, ўлчаш асбоблари, йиғиш шиналари, электр реакторлари ва б. асбобускуналар киради. Т.қ.нинг очиқ ва ёпиқ (бинолар ичидаги) турлари бўлади. Очиқ Т.қ. аппаратуралари бинодан ташқарига ўрнатилади. Бундай қурилмалар кучланиш 35 кВ ва бундан юқори бўлганда қўлланади. Кучланиш 35 кВ гача бўлганда Т.қ.нинг барча элементлари металл шкафлар ёки қобикларга (комплект Т.қ. — КРУ) ўрнатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.