Taqsimot
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 193-b. — ziyouz.com
Taqsimot (matematikada) — ehtimollar nazariyasi va matematik statistikaning asosiy tuşunçalaridan biri. Ehtimollar nazariyasi va matematik statistikaning aniq masalalarida uçraydigan T., odatda, diskret, ya'ni alohida ehtimolliklar bilan aniklanadi (mas., binomial, geometrik, polinomial va Puasson taqsimotlari) yoki ziçlik funksiyalari bilan aniklanuvçi absolyut uzluksiz tipdagi (mas., normal, körsatkiçli, tekis) taqsimotlardir. Ba'zi taqsimotlar tasodifiy mikdorlarni funksional almaştiriş natijasida hosil bölgan tasodifiy miqdorlarning aniq yoki asimptotik (limit) taqsimoti sifatida ham hosil qilinişi mumkin. Bunday taqsimotlar (xmkvadrat taqsimot, Styudent taqsimoti, Fişerning Ftaqsimoti) odatda, matematik statistikada keng qöllaniladi. Tabiat, jamiyat, iqtisodiyot va şu kabi sohalarda uçraydigan tasodifiy jarayonlarni ifodalaşda hosil böluvçi T.lar, odatda, noma'lum bölib, ular örniga statistik analoglari — empirik T. qöllaniladi. Bu T.lar tasodifiy mikdorlarning sonli xarakteristikalarini (matematik kutilma, dispersiya, korrelyatsiya) taqribiy aniqlaş (statistik baholaş)da va statistik gipotezalarni tekşirişda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАҚСИМОТ (математикада) — эҳтимоллар назарияси ва математик статистиканинг асосий тушунчаларидан бири. Эҳтимоллар назарияси ва математик статистиканинг аниқ масалаларида учрайдиган Т., одатда, дискрет, яъни алоҳида эҳтимолликлар билан аникланади (мас., биномиал, геометрик, полиномиал ва Пуассон тақсимотлари) ёки зичлик функциялари билан аникланувчи абсолют узлуксиз типдаги (мас., нормал, кўрсаткичли, текис) тақсимотлардир. Баъзи тақсимотлар тасодифий микдорларни функционал алмаштириш натижасида ҳосил бўлган тасодифий миқдорларнинг аниқ ёки асимптотик (лимит) тақсимоти сифатида ҳам ҳосил қилиниши мумкин. Бундай тақсимотлар (хмквадрат тақсимот, Стьюдент тақсимоти, Фишернинг Fтақсимоти) одатда, математик статистикада кенг қўлланилади. Табиат, жамият, иқтисодиёт ва шу каби соҳаларда учрайдиган тасодифий жараёнларни ифодалашда ҳосил бўлувчи Т.лар, одатда, номаълум бўлиб, улар ўрнига статистик аналоглари — эмпирик Т. қўлланилади. Бу Т.лар тасодифий микдорларнинг сонли характеристикаларини (математик кутилма, дисперсия, корреляция) тақрибий аниқлаш (статистик баҳолаш)да ва статистик гипотезаларни текширишда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.