«Tarbiyai atfol»
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 115–116-b. — ziyouz.com
«Tarbiyai atfol» («Bolalar tarbiyasi») — Buxoro jadidlari taşkil etgan ma'rifiy jamiyat (1908—14). Abduvohid Burhonov, Mukammil Burhonov, Hamidxöja Meqriy, Ahmadjon Abdusaidov va b. asos solişgan. Jamiyat faoliyatida S.Ayniy, Usmon Xöja, M.Saidjonov va b. muxim rol öynagan. Jamiyat a'zolari soni 100 ga yaqin bölib, ularni Muhiddin Mansurov, Sadr Ziyo moddiy jihatdan qöllabquvvatlagan. «T.a.» iste'dodli yoşlarni xorijiy mamlakatlarga öqişga yuboriş, usuli jadid maktablarini har tomonlama qöllabquvvatlaş, bu maktablar uçun öquv qöllanmalari va darsliklar yaratiş, xorijdagi talabalarga moddiy yordam körsatiş işlari bilan şuğullangan. Jamiyatning sa'yharakati bilan, mas., 1908 y.da Istanbulda buxorolik va turkistonlik yoşlardan 14 kişi tahsil olgan. Jamiyat kömagi bilan Fitratning «Munozara», «Hind sayyohi bayonoti» va «Sayha» asarlari, şuningdek, S.Ayniy, A.Burhonov, Ikrom domla va b.ning kitoblari Turkiyada naşr etilib, Turkistonda tarqatilgan. Jamiyat ma'rifatparvarlik işlari bilan birga ijtimoiy masalalarga ham e'tiborni qaratdi. Jamiyat a'zolari Buxoroda ma'rifatni yoyiş, Fitratning Turkiston jadidçiligining dasturi hisoblangan asarlarini tarğib etiş bilan birga Buxoro amirligida xukm surgan diniy fanatizm va bid'atga qarşi tarğibottaşviqot işlarini olib bordi, şuningdek, amirlikdagi har qanday yangilikni böğişga qaratilgan tadbirlarga qarşi norozilik kayfiyatini izhor etib turdi.
Ad.: Ayniy Sadriddin, Buxoro inqilobi tarixi uçun materiallar, M., 1926; Xöjayev Fayzulla, Buxoro inqilobining tarixiga materiallar, T., 1997; Ergaşev B.X., Ideologiya natsionalno-osvoboditelnogo dvijeniya v buxarskom emirate, T., 1991
Qahramon Rajabov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ТАРБИЯИ АТФОЛ» («Болалар тарбияси») — Бухоро жадидлари ташкил этган маърифий жамият (1908—14). Абдувоҳид Бурҳонов, Мукаммил Бурҳонов, Ҳамидхўжа Меқрий, Аҳмаджон Абдусаидов ва б. асос солишган. Жамият фаолиятида С.Айний, Усмон Хўжа, М.Саиджонов ва б. мухим роль ўйнаган. Жамият аъзолари сони 100 га яқин бўлиб, уларни Муҳиддин Мансуров, Садр Зиё моддий жиҳатдан қўллабқувватлаган. «Т.а.» истеъдодли ёшларни хорижий мамлакатларга ўқишга юбориш, усули жадид мактабларини ҳар томонлама қўллабқувватлаш, бу мактаблар учун ўқув қўлланмалари ва дарсликлар яратиш, хориждаги талабаларга моддий ёрдам кўрсатиш ишлари билан шуғулланган. Жамиятнинг саъйҳаракати билан, мас., 1908 й.да Истанбулда бухоролик ва туркистонлик ёшлардан 14 киши таҳсил олган. Жамият кўмаги билан Фитратнинг «Мунозара», «Ҳинд сайёҳи баёноти» ва «Сайҳа» асарлари, шунингдек, С.Айний, А.Бурҳонов, Икром домла ва б.нинг китоблари Туркияда нашр этилиб, Туркистонда тарқатилган. Жамият маърифатпарварлик ишлари билан бирга ижтимоий масалаларга ҳам эътиборни қаратди. Жамият аъзолари Бухорода маърифатни ёйиш, Фитратнинг Туркистон жадидчилигининг дастури ҳисобланган асарларини тарғиб этиш билан бирга Бухоро амирлигида хукм сурган диний фанатизм ва бидъатга қарши тарғиботташвиқот ишларини олиб борди, шунингдек, амирликдаги ҳар қандай янгиликни бўғишга қаратилган тадбирларга қарши норозилик кайфиятини изҳор этиб турди.
Ад.: Айний Садриддин, Бухоро инқилоби тарихи учун материаллар, М., 1926; Хўжаев Файзулла, Бухоро инқилобининг тарихига материаллар, Т., 1997; Эргашев Б.Х., Идеология национально-освободительного движения в бухарском эмирате, Т., 1991
Қаҳрамон Ражабов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.