Tarğitoy
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 146-b. — ziyouz.com
Tarğitoy — skiflarning afsonaviy bobokaloni. Gerodotning yozişiga köra, skiflar mamlakati qadimda kimsasiz bölib, dastlabki inson T. bölgan. Rivoyatlarga köra, T.ning otasi yunonlarning boş xudosi Zevs, onasi Borisfen (Dnepr) daryosi ma'budasi bölgan. Bu rivoyatga Gerodotning özi ham şubha bilan yondaşgan. T.ning 3 öğli: Lipoqsoy, Arpoqsoy va Qoloqsoy bor edi. Ularning podşohligi davrida skiflar yeriga osmondan oltin buyumlar: omoç, böyinturuq, oybolta va qadah tuşgan. Bu buyumlarni dastlab katta öğli körgan. U borib buyumlarni kötariş uçun engaşganda oltin buyumlar alanga olgan. Şundan söng katta öğil çekinib, örtança öğil yaqinlaşgan. Oltin buyumlarni yana alanga çulğab olgan va uning issiq tafti ikki akaukani tisarilişga majbur etgan. Şunda 3kenja öğil yaqinlaşgan, alanga öçib qolgan va u oltin buyumlarni öz uyiga olib kirgan. Şuning uçun akalari podşolikni unga berişga rozi bulişgan. T. ismi urta ayerlarda Daşti Qipçoq aholisi urtasida Tarğutoy, Tarqutoy, şaklida xam keng tarqalgan («Şajarayi turk»).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАРҒИТОЙ — скифларнинг афсонавий бобокалони. Геродотнинг ёзишига кўра, скифлар мамлакати қадимда кимсасиз бўлиб, дастлабки инсон Т. бўлган. Ривоятларга кўра, Т.нинг отаси юнонларнинг бош худоси Зевс, онаси Борисфен (Днепр) дарёси маъбудаси бўлган. Бу ривоятга Геродотнинг ўзи ҳам шубҳа билан ёндашган. Т.нинг 3 ўғли: Липоқсой, Арпоқсой ва Қолоқсой бор эди. Уларнинг подшоҳлиги даврида скифлар ерига осмондан олтин буюмлар: омоч, бўйинтуруқ, ойболта ва қадаҳ тушган. Бу буюмларни дастлаб катта ўғли кўрган. У бориб буюмларни кўтариш учун энгашганда олтин буюмлар аланга олган. Шундан сўнг катта ўғил чекиниб, ўртанча ўғил яқинлашган. Олтин буюмларни яна аланга чулғаб олган ва унинг иссиқ тафти икки акаукани тисарилишга мажбур этган. Шунда 3кенжа ўғил яқинлашган, аланга ўчиб қолган ва у олтин буюмларни ўз уйига олиб кирган. Шунинг учун акалари подшоликни унга беришга рози булишган. Т. исми урта аерларда Дашти Қипчоқ аҳолиси уртасида Тарғутой, Тарқутой, шаклида хам кенг тарқалган («Шажарайи турк»).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.