Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Tarkibband

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 138-b. — ziyouz.com

    Tarkibband (arab. — tuziliş, band) — bir vaznda yozilib, ğazal tarzida (taxallussiz) qofiyalanadigan, har banddagi baytlar soni teng bölgan, har band oxirida bir bayt alohida qofiyalanib keladigan şe'r şakli. Lekin takrorlanib turuvçi baytlar saklansada, bandlar miqdori turli şoirlarda turliça. T. murakkab tuzilişga ega bölib, şoirdan alohida mahorat va tajriba talab etadi. T. forstojik adabiyotida 9—11, özbek adabiyotida 15-a.dan yozila boşlagan. Hofiz Xorazmiy, Alişer Navoiy, Nodira va b. T.da ijod qilişgan. Mas., Navoiy devonida bittagina T. bölib, u ham marsiya xarakterida — «ham ota, ham murşidu pir» maqomidagi Sayyid Hasan Ardaşer xotirasiga bağişlangan. U 7 band — 56 baytdan iborat. Har bandi 7 baytlik ğazal va undan söng takrorlanib kelgan baytdan taşkil topgan.

    Zamonaviy şoirlardan V.Sa'dulla, Çustiylar T. yozganlar. Çustiy T.ining har bandi 5 baytdan tarkib topib, har band oxirida alohida baytlar takrorlanib keladi.

    Ad.: Adabiy turlar va janrlar, 2j., T., 1992; Özbek adabiyoti tarixi [5 j.li], 2j., T., 1977.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТАРКИББАНД (араб. — тузилиш, банд) — бир вазнда ёзилиб, ғазал тарзида (тахаллуссиз) қофияланадиган, ҳар банддаги байтлар сони тенг бўлган, ҳар банд охирида бир байт алоҳида қофияланиб келадиган шеър шакли. Лекин такрорланиб турувчи байтлар саклансада, бандлар миқдори турли шоирларда турлича. Т. мураккаб тузилишга эга бўлиб, шоирдан алоҳида маҳорат ва тажриба талаб этади. Т. форстожик адабиётида 9—11, ўзбек адабиётида 15-а.дан ёзила бошлаган. Ҳофиз Хоразмий, Алишер Навоий, Нодира ва б. Т.да ижод қилишган. Мас., Навоий девонида биттагина Т. бўлиб, у ҳам марсия характерида — «ҳам ота, ҳам муршиду пир» мақомидаги Саййид Ҳасан Ардашер хотирасига бағишланган. У 7 банд — 56 байтдан иборат. Ҳар банди 7 байтлик ғазал ва ундан сўнг такрорланиб келган байтдан ташкил топган.

    Замонавий шоирлардан В.Саъдулла, Чустийлар Т. ёзганлар. Чустий Т.ининг ҳар банди 5 байтдан таркиб топиб, ҳар банд охирида алоҳида байтлар такрорланиб келади.

    Ад.: Адабий турлар ва жанрлар, 2ж., Т., 1992; Ўзбек адабиёти тарихи [5 ж.ли], 2ж., Т., 1977.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.