Tarkibning doimiyligi qonuni
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 138-b. — ziyouz.com
Tarkibning doimiyligi qonuni — kimyoning asosiy qonunlaridan biri. Kimyoviy birikma qanday usudda olinmasin bir xil elementlardan tarkib topadi, ularning massasi özgarmas nisbatda böladi. Mas., suv massasiga köra 11,19% vodorod (N) va 88,81% kislorod (O) dan iborat. Mol. m. 18,016 ga teng. Bu H2O formulasi bilan ifodalanib, bunda 2 atom vodorodga 1 atom kislorod töğri keladi (q. Kimyoviy formulolar).7.d,.q.nm 1809 y.da fransuz kimyogari J. Prust kaşf etgan.
T.d.q. gazeimon va suyuq moddalargagina qöllanadi. Kristall moddalar tarkibi ham özgarmas, ham özgaruvçan bölişi mumkin. Tarkibi özgarmas birikmalar daltonidlar, tarkibi özgaruvçan birikmalar esa bertollidlar deb ataladi (q. Daltonidlar va bertollidlar). Köpçilik birikmalar, jumladan deyarli barça organik birikmalar daltonidlar ga mansubdir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАРКИБНИНГ ДОИМИЙЛИГИ ҚОНУНИ — кимёнинг асосий қонунларидан бири. Кимёвий бирикма қандай усудда олинмасин бир хил элементлардан таркиб топади, уларнинг массаси ўзгармас нисбатда бўлади. Мас., сув массасига кўра 11,19% водород (Н) ва 88,81% кислород (О) дан иборат. Мол. м. 18,016 га тенг. Бу Н2О формуласи билан ифодаланиб, бунда 2 атом водородга 1 атом кислород тўғри келади (қ. Кимёвий формулолар).7.д,.қ.нм 1809 й.да француз кимёгари Ж. Пруст кашф этган.
Т.д.қ. газеимон ва суюқ моддаларгагина қўлланади. Кристалл моддалар таркиби ҳам ўзгармас, ҳам ўзгарувчан бўлиши мумкин. Таркиби ўзгармас бирикмалар дальтонидлар, таркиби ўзгарувчан бирикмалар эса бертоллидлар деб аталади (қ. Дальтонидлар ва бертоллидлар). Кўпчилик бирикмалар, жумладан деярли барча органик бирикмалар дальтонидлар га мансубдир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.