Tartarak
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 144-b. — ziyouz.com
Tartarak — quşlarni çöçitib haydaşda işlatiladigan asbob. T. yasaş uçun qalinligi 0,5—1, eni 4—5, uz. 35—40 sm va 2 dona taxtaga bir tomondan xuddi şunday qalinlik va enli, uz. 20— 25 sm li taxtaça birkitilib, «rom» hamda uz. 30, diametri 5—6 sm li kattik, yoğoç ğölasidan T. öqi yasaladi. Buning uçun ğölaçaning ikki tomoni 10 sm uzunlikda yönilib bir tomonidan diametri 3—4 sm dasta çikariladi, örtasida 1 sm çuqurlikda tik yöllar oçilgan gupçak qoldiriladi. Söngra rom öqqa kiydiriladi. Yupqa yoğoç taxtaçadan gupçak ölçamida parrak («til») yasalib, uning bir tomoni «rom»ning köndalang taxtaçasi örtasiga mahkamlanadi, bir uçi gupçakka takalib turadi. Tilning mustahkam turişi uçun örtasiga bel qöyiladi. T. dastasidan uşlab aylantirilganda, «tarillagan» qattiq ovoz çiqadi. T.dan asosan, boğ, uzumzorlarni çuğurçuq va çumçuqlardan qöriklaşda foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАРТАРАК — қушларни чўчитиб ҳайдашда ишлатиладиган асбоб. Т. ясаш учун қалинлиги 0,5—1, эни 4—5, уз. 35—40 см ва 2 дона тахтага бир томондан худди шундай қалинлик ва энли, уз. 20— 25 см ли тахтача биркитилиб, «ром» ҳамда уз. 30, диаметри 5—6 см ли каттик, ёғоч ғўласидан Т. ўқи ясалади. Бунинг учун ғўлачанинг икки томони 10 см узунликда йўнилиб бир томонидан диаметри 3—4 см даста чикарилади, ўртасида 1 см чуқурликда тик йўллар очилган гупчак қолдирилади. Сўнгра ром ўққа кийдирилади. Юпқа ёғоч тахтачадан гупчак ўлчамида паррак («тил») ясалиб, унинг бир томони «ром»нинг кўндаланг тахтачаси ўртасига маҳкамланади, бир учи гупчакка такалиб туради. Тилнинг мустаҳкам туриши учун ўртасига бел қўйилади. Т. дастасидан ушлаб айлантирилганда, «тариллаган» қаттиқ овоз чиқади. Т.дан асосан, боғ, узумзорларни чуғурчуқ ва чумчуқлардан қўриклашда фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.