Tartu universiteti
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 145-b. — ziyouz.com
Tartu universiteti - Estoniyadagi yirik va qad. oliy öquv yurti. Tarixi 1632 y. Tartuda taşkil etilgan va 1710 y.gaça faoliyat yuritgan Gustavian akademiyasidan boşlanadi. 1802 y. Derpt unti nomi bilan qayta oçilgan. 1893—1919 y.larda Yuryev unti deb nomlangan. 1919 y.dan hoz. nomda. 1918 y. T.u.ning Voronejga evakuatsiya qilingan bölimi negizida Voronej unti, 1946 y. unt bölimlari asosida Estoniya FA ning bir neça i.t. instituta, 1951 y. Estoniya Q.x. akademiyasi taşkil topgan. Fizika, mat., kimyo, biol., tibbiyot, geogr., tarix, filol., iqtisodiyot, huquq, ped. va b. ixtisosliklar, şuningdek teologiya böyiça mutaxassislar tayyorlaydi. Bir neçta muammoli va soha lab.lari, botanika boği, muzeylari, kutubxonasi (3 mln.dan ortiq asar) mavjud. 7 mingdan ortiq talaba ta'lim oladi. «Ilmiy asarlar» naşr etadi. TARF — yoği olinmagan qatiqdan tayyorlanadigan mahsulot. T. tayyorlaş uçun yangi söyilgan qöy yoki eçki korni namakobda ivitilib, söngra iç tomoni qirib, yaxşilab yuvibtozalanib, puflab şişirilgan holda tayyorlab qöyiladi. Bahor — yoz mavsumida ivitilgan çuçuk qatiq 1—2 kun oralatib qoringa solinib, salqinroq joyda saqlanadi. Qorin tölganidan keyin oğzi mağkam berkitilib, osib qöyiladi. Issiq ta'sirida qatiq zardobi qorin kapilyarlaridan buğlanib ketadi, qorinda esa mazali T. hosil böladi. T. asosan qişda iste'mol qilinadi. Azaldan çorvadorlar tayyorlab kelgan. Özbekistonning ayrim qişloklarida xonadonlarda hozir ham tayyorlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАРТУ УНИВЕРСИТЕТИ - Эстониядаги йирик ва қад. олий ўқув юрти. Тарихи 1632 й. Тартуда ташкил этилган ва 1710 й.гача фаолият юритган Густавиан академиясидан бошланади. 1802 й. Дерпт унти номи билан қайта очилган. 1893—1919 й.ларда Юрьев унти деб номланган. 1919 й.дан ҳоз. номда. 1918 й. Т.у.нинг Воронежга эвакуация қилинган бўлими негизида Воронеж унти, 1946 й. унт бўлимлари асосида Эстония ФА нинг бир неча и.т. института, 1951 й. Эстония Қ.х. академияси ташкил топган. Физика, мат., кимё, биол., тиббиёт, геогр., тарих, филол., иқтисодиёт, ҳуқуқ, пед. ва б. ихтисосликлар, шунингдек теология бўйича мутахассислар тайёрлайди. Бир нечта муаммоли ва соҳа лаб.лари, ботаника боғи, музейлари, кутубхонаси (3 млн.дан ортиқ асар) мавжуд. 7 мингдан ортиқ талаба таълим олади. «Илмий асарлар» нашр этади. ТАРФ — ёғи олинмаган қатиқдан тайёрланадиган маҳсулот. Т. тайёрлаш учун янги сўйилган қўй ёки эчки корни намакобда ивитилиб, сўнгра ич томони қириб, яхшилаб ювибтозаланиб, пуфлаб шиширилган ҳолда тайёрлаб қўйилади. Баҳор — ёз мавсумида ивитилган чучук қатиқ 1—2 кун оралатиб қоринга солиниб, салқинроқ жойда сақланади. Қорин тўлганидан кейин оғзи мағкам беркитилиб, осиб қўйилади. Иссиқ таъсирида қатиқ зардоби қорин капилярларидан буғланиб кетади, қоринда эса мазали Т. ҳосил бўлади. Т. асосан қишда истеъмол қилинади. Азалдан чорвадорлар тайёрлаб келган. Ўзбекистоннинг айрим қишлокларида хонадонларда ҳозир ҳам тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.