Tasavvur
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 147-b. — ziyouz.com
Tasavvur — narsa va hodisalar, holatlarni, voqelik obrazlarini eslaş, şuningdek, ijodiy xayol suriş jarayoni. Xotira şaklida ham namoyon böladi. Agar idrok hoz. daqiqalarni aks ettirsa, T. ham ötmişni, ham kelajakni özida mujassamlaştiradi, umumlaşgan xususiyat kasb etadi. Lekin T. idroqdan özining muayyan darajada noaniqligi bilan farqlanib turadi. Biroq uning hissiy narsalarga qaratilgan xususiyati ma'lum turlarga ajratiş imkonini beradi (köriş, eşitiş, ta'm va hid biliş, terituyuş T.lari). T.da taniş xrdisalar, joylar, sahnalarga asoslaniş xotirlaşning samarali vositalaridan biri sifatida xizmat qiladi. T.ni yangi obrazlar bilan boyitiş fikrlaş topşiriqlarini yeçişda muhim urin egallaydi. Bu örinda favquloddagi vaziyatlar, şartşaroitlar voqelikka yangiça «nigoh» taşlaş yoki tahlil etişni talab qilsa, ular yanada yorqinroq gavdalanadi. T. bilan tafakkurning hamkorlikdagi munosabatlari yangilik unsurlari paydo bölişini, ijodiy xayol timsollari vujudga kelişini ta'minlab turadi. Bilimlarni özlaştirişda, kasbiy malakalarni egallaşda T. muhim ahamiyatga ega. T. ham umumiy, ham xususiy, ham ijtimoiy xususiyat kasb etadi. Ijtimoiy T. umumbaşariy va milliy urfodatlarni, marosimlar, an'analar hamda qadriyatlarni aks ettiradi.
T. qilişning fiziologik asosi boş miya pöstloğida paydo bölgan izlarning qayta tiklanişidir. T. barqaror emas, ongda uzok, saklanmay, yangi T.lar bilan almaşinib, uzgarib turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАСАВВУР — нарса ва ҳодисалар, ҳолатларни, воқелик образларини эслаш, шунингдек, ижодий хаёл суриш жараёни. Хотира шаклида ҳам намоён бўлади. Агар идрок ҳоз. дақиқаларни акс эттирса, Т. ҳам ўтмишни, ҳам келажакни ўзида мужассамлаштиради, умумлашган хусусият касб этади. Лекин Т. идроқдан ўзининг муайян даражада ноаниқлиги билан фарқланиб туради. Бироқ унинг ҳиссий нарсаларга қаратилган хусусияти маълум турларга ажратиш имконини беради (кўриш, эшитиш, таъм ва ҳид билиш, теритуюш Т.лари). Т.да таниш хрдисалар, жойлар, саҳналарга асосланиш хотирлашнинг самарали воситаларидан бири сифатида хизмат қилади. Т.ни янги образлар билан бойитиш фикрлаш топшириқларини ечишда муҳим урин эгаллайди. Бу ўринда фавқулоддаги вазиятлар, шартшароитлар воқеликка янгича «нигоҳ» ташлаш ёки таҳлил этишни талаб қилса, улар янада ёрқинроқ гавдаланади. Т. билан тафаккурнинг ҳамкорликдаги муносабатлари янгилик унсурлари пайдо бўлишини, ижодий хаёл тимсоллари вужудга келишини таъминлаб туради. Билимларни ўзлаштиришда, касбий малакаларни эгаллашда Т. муҳим аҳамиятга эга. Т. ҳам умумий, ҳам хусусий, ҳам ижтимоий хусусият касб этади. Ижтимоий Т. умумбашарий ва миллий урфодатларни, маросимлар, анъаналар ҳамда қадриятларни акс эттиради.
Т. қилишнинг физиологик асоси бош мия пўстлоғида пайдо бўлган изларнинг қайта тикланишидир. Т. барқарор эмас, онгда узок, сакланмай, янги Т.лар билан алмашиниб, узгариб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.