Taşqi boşqaruv
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 175–176-b. — ziyouz.com
Taşqi boşqaruv - bankrot bölgan korxonada işni qayta taşkil etiş jarayoni. T.b. xöjalik sudi tomonidan qarzdor yuridik şaxsga nisbatan uning tölov qobiliyatini tiklaş maqsadida qarzdorning işlarini boşqariş vakolatlarini taşqi boşqaruvçiga ötkazgan holda qöllaniladigan bankrotlik taomilidir. Qarzdorning tölov qobiliyatini tiklaşning haqiqiy imkoniyati aniqlangan bölsa T.b. kreditorlar yiğilişining iltimosnomasi, molmulkida davlat uluşi bölgan korxonalar böyiça esa bankrotlik töğrisidagi işlar böyiça davlat organining arizasi asosida xöjalik sudi tomonidan joriy etiladi.
Taşqi boşqaruvçi T.b. va boşqa vakolatlarni amalga oşiriş uçun arbitraj tomonidan tayinlangan şaxsdir. Uning vazifasiga qarzdorning molmulkini xatlaş, T. b. rejasini işlab çiqiş, moliyaviy, buxgalteriya, statistik hisob va ğisobotni yurgiziş va kreditorlar talabini körib çiqiş kiradi. T. boşqaruvçi qarzdorning molmulkiga mustaqil egalik qiliş, uning nomidan murosali şartnoma tuziş va uning şartnomalarini rad etiş huquqiga egadir.
T.b. 12 oydan 24 oygaça muddatga joriy etiladi. Sud sanatsiyasi va T. b.ning jami muddati 36 oydan oşmasligi kerak. T.b. uçun belgilangan muddat kreditorlar yiğilişining iltimosnomasiga, bankrotlik töğrisidagi işlar böyiça davlat organining qaroriga yoki taşqi boşqaruvçining arizasiga köra xöjalik sudi tomonidan 12 yoki 36 oy doirasida qisqartirilişi yoki uzaytirilişi mumkin. Şu muddat içida korxonaga ayrim imtiyozlar beriladi, xususan, kreditorlarning talabini krndiriş böyiça ilgari qabul qilingan çoratadbirlar bekor qilinadi va bu talablarni qondirişga moratoriy (qarzdorning pul majburiyatlari va majburiy tölovlarni tölaş huquqini töxtatib qöyiş. Bunda moratoriy taşqi boşqaruv joriy etilmasdan ilgari bajariliş muddati kelgan pul majburiyatlari va majburiy tölovlarga tadbiq etiladi) belgilanadi.
Kreditorlar yiğilişi tasdiklagan T.b. rejasida qarzdorning qarzlarni tölaş qobiliyatini qayta tiklaş böyiça amalga oşiriladigan çoratadbirlar nazarda tutilişi kerak. Bu işlab çiqariş. ni ixtisoslaştiriş, qarzlarni uziş, samarasiz işlab çiqariş.ni tugatiş, qarzdorning korxonasini yoki uning bir qismini sotiş va b. bölişi mumkin.
Bankrotlik töğrisida iş yuritişning tugatilişi yoki xöjalik sudi tomonidan qarzdorni bankrot deb topiş va qarzdorga nisbatan tugatişga doir iş yuritişni boşlaş töğrisida qaror qabul qilinişi taşqi boşqaruvçining vakolatlari tugaşiga olib keladi.
T.b.ga oid huquqiy munosabatlar Özbekiston Respublikasining 1994 y.da 5 mayda (yangi taxrirda 2003 y. 24 apr.)da qabul qilingan. «Bankrotlik töğrisida» qonuni bilan tartibga solinadi.
Örozmamad Qalandarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАШҚИ БОШҚАРУВ - банкрот бўлган корхонада ишни қайта ташкил этиш жараёни. Т.б. хўжалик суди томонидан қарздор юридик шахсга нисбатан унинг тўлов қобилиятини тиклаш мақсадида қарздорнинг ишларини бошқариш ваколатларини ташқи бошқарувчига ўтказган ҳолда қўлланиладиган банкротлик таомилидир. Қарздорнинг тўлов қобилиятини тиклашнинг ҳақиқий имконияти аниқланган бўлса Т.б. кредиторлар йиғилишининг илтимосномаси, молмулкида давлат улуши бўлган корхоналар бўйича эса банкротлик тўғрисидаги ишлар бўйича давлат органининг аризаси асосида хўжалик суди томонидан жорий этилади.
Ташқи бошқарувчи Т.б. ва бошқа ваколатларни амалга ошириш учун арбитраж томонидан тайинланган шахсдир. Унинг вазифасига қарздорнинг молмулкини хатлаш, Т. б. режасини ишлаб чиқиш, молиявий, бухгалтерия, статистик ҳисоб ва ғисоботни юргизиш ва кредиторлар талабини кўриб чиқиш киради. Т. бошқарувчи қарздорнинг молмулкига мустақил эгалик қилиш, унинг номидан муросали шартнома тузиш ва унинг шартномаларини рад этиш ҳуқуқига эгадир.
Т.б. 12 ойдан 24 ойгача муддатга жорий этилади. Суд санацияси ва Т. б.нинг жами муддати 36 ойдан ошмаслиги керак. Т.б. учун белгиланган муддат кредиторлар йиғилишининг илтимосномасига, банкротлик тўғрисидаги ишлар бўйича давлат органининг қарорига ёки ташқи бошқарувчининг аризасига кўра хўжалик суди томонидан 12 ёки 36 ой доирасида қисқартирилиши ёки узайтирилиши мумкин. Шу муддат ичида корхонага айрим имтиёзлар берилади, хусусан, кредиторларнинг талабини крндириш бўйича илгари қабул қилинган чоратадбирлар бекор қилинади ва бу талабларни қондиришга мораторий (қарздорнинг пул мажбуриятлари ва мажбурий тўловларни тўлаш ҳуқуқини тўхтатиб қўйиш. Бунда мораторий ташқи бошқарув жорий этилмасдан илгари бажарилиш муддати келган пул мажбуриятлари ва мажбурий тўловларга тадбиқ этилади) белгиланади.
Кредиторлар йиғилиши тасдиклаган Т.б. режасида қарздорнинг қарзларни тўлаш қобилиятини қайта тиклаш бўйича амалга ошириладиган чоратадбирлар назарда тутилиши керак. Бу ишлаб чиқариш. ни ихтисослаштириш, қарзларни узиш, самарасиз ишлаб чиқариш.ни тугатиш, қарздорнинг корхонасини ёки унинг бир қисмини сотиш ва б. бўлиши мумкин.
Банкротлик тўғрисида иш юритишнинг тугатилиши ёки хўжалик суди томонидан қарздорни банкрот деб топиш ва қарздорга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилиниши ташқи бошқарувчининг ваколатлари тугашига олиб келади.
Т.б.га оид ҳуқуқий муносабатлар Ўзбекистон Республикасининг 1994 й.да 5 майда (янги тахрирда 2003 й. 24 апр.)да қабул қилинган. «Банкротлик тўғрисида» қонуни билан тартибга солинади.
Ўрозмамад Қаландаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.