Ta'sir va aks ta'sir qonuni
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 184-b. — ziyouz.com
Ta'sir va aks ta'sir qonuni TA'SIR VA AKS TA'SIR QONUNI, Nyutonning uçinçi qonuni — mexanikaning asosiy qonunlaridan biri. Nyutonning ta'rifiga köra, ta'sirga doim teng va qaramaqarşi yönalgan aks ta'sir bor, boşqaça aytganda, ikki jismning bir-biriga ta'siri özaro teng va qaramaqarşi tomonlarga yönalgan. Bu ta'rifda «ta'sirga» beixtiyor asosiy örin, «aks ta'sirga» esa ikkinçi darajali örin ajratiladi. Şuning uçun T. va a.t.q. quyidagiça ta'riflangani ma'qul: ikki jiyemning bir-biriga har qanday ta'siri özaro ta'sir xarakteriga ega bölib, ularning bir-biriga körsatayotgan ta'sir kuçlari har doim kattalik jihatdan teng va yönalişi qaramaqarşidir. T. va a.t.q. kiçkina ölçamli elementar zarralar va tezligi yoruğlik tezligiga yaqin qarakatlar uçun örinli emas.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАЪСИР ВА АКС ТАЪСИР ҚОНУНИ, Ньютоннинг учинчи қонуни — механиканинг асосий қонунларидан бири. Ньютоннинг таърифига кўра, таъсирга доим тенг ва қарамақарши йўналган акс таъсир бор, бошқача айтганда, икки жисмнинг бир-бирига таъсири ўзаро тенг ва қарамақарши томонларга йўналган. Бу таърифда «таъсирга» беихтиёр асосий ўрин, «акс таъсирга» эса иккинчи даражали ўрин ажратилади. Шунинг учун Т. ва а.т.қ. қуйидагича таърифлангани маъқул: икки жиемнинг бир-бирига ҳар қандай таъсири ўзаро таъсир характерига эга бўлиб, уларнинг бир-бирига кўрсатаётган таъсир кучлари ҳар доим катталик жиҳатдан тенг ва йўналиши қарамақаршидир. Т. ва а.т.қ. кичкина ўлчамли элементар зарралар ва тезлиги ёруғлик тезлигига яқин қаракатлар учун ўринли эмас.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.