Tasis
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 150–151-b. — ziyouz.com
Tasis (Techical Assissance to Commonwealth of Indepent States) — Yevropa Ittifoqi tomonidan Mustaqil Davlatlar Hamdöstligi (MDH) mamlakatlariga Yevropa Ittifoqi Komissiyasi (YEIK)ning grant mablağlari hisobidan texnikaviy yordam körsatiş dasturi. 1991 y.da işlab çiqilgan. Dastur bozor iqtisodiyotiga ötiş va demokratik jamiyatni barpo etiş jarayonini qöllabquvvatlaş maqsadlarini közlaydi. Yangi texnologiyalar kiritiş uçun beğaraz mablağlar ajratiş, hamkorlik aloqalarini örnatiş, mutaxassislardan iborat guruhlarni yuboriş, professional tayyorgarlikni amalga oşiriş, maxsus tadqiqotlar ötkaziş va boşqaruv masalalarida maslahat yordami körsatiş va b.ni amalga oşiradi.
T. dasturiga kiritilişi mumkin bölgan loyixalarni faqat unga hamkor mamlakatlardagi milliy va mahalliy taşkilotlar taklif qilişlari mumkin. Taklif qilingan loyiha uşbu mamlakat böyiça tayyorlangan strategiya va yönaliş dasturida közda tutilgan maqsadlarga moye kelmoği lozim. Loyiha mazkur davlatdagi T. dasturining Muvofikdaştiriş byurosiga topşiriladi. Byuro uşbu taklifga baho beradi va dastlabki tanlovdan söng keyingi muhrkamalar uçun Komissiyaning uşbu mamlakatdagi vakolatxonasi yoki töğrilantöğri Bryusseldagi MDH bilan şuğullanuvçi Boşqarmasi orqali Yevropa Ittifoqi Komissiyasiga takdim etadi. Şundan söng uşbu loyiha T. harakat dasturiga kiritiladi. T. boşqa donorlar va xalqaro taşkilotlar bilan yaqin hamkorlikda işlaydi. T. ning mamlakatimizdagi faoliyati 1992 y.da boşlangan va Özbekiston Respublikasi bilan Yevropa Ittifoqi örtasida
1996 y.da imzolangan Şeriklik va hamkorlik töğrisidagi bitim asosida ÖzR Vazirlar Mahkamasining Taşqi iqtisodiy aloqalar va xorijiy sarmoyalar departamenti huzuridagi YEIKning texnikaviy yordamini muvofiqlaştiriş Byurosi tomonidan boşqariladi.
T. doirasida Özbekistonda amalga oşirilgan loyihalarning umumiy hajmi 1992 yildan 2003 y.ga qadar 125,8 mln. yevroni taşkil etdi. T.ning «Xususiy fermer xöjaliklarini qöllabquvvatlaş loyihasi» böyiça 1997 y.da Farğona va Sirdaryo viloyatlarida çorvaçilik va boğdorçilik sohasida katta kölamdagi işlar — firmalarni boşqariş, fermer xöjaliklarini taşkil etiş, fermerlar uyuşmasi modelini barpo etiş dasturlari amalga oşirildi.
T. loyihasidagi Toşkent ş.da Respublika tovar işlab çiqaruvçilar va tadbirkorlar palatasi huzurida taşkil etilgan Bozor könikmalarini rivojlantiriş markazi kiçik va örta biznes sohasida malakali kadrlar tayyorlaş va qayta tayyorlaş bilan şuğullanadi. Şuningdek, T. tarkibiy islohotlar hamda taşkilotlarni isloh qiliş, qişloq xöjaligi. va agrosanoat tarmoği, infratuzilmalarni, ayniqsa energetika va telekommunikatsiyalarni rivojlantirişga jiddiy e'tibor bermoqda. Özbekiston Respublikasi T.ning umumiy qiymati 7,2 mln. yevro bölgan «Örta Osiyoning mintaqaviy neftgaz infrastrukturasi uçun kiçik xajmdagi investitsiyalarni moliyalaştiriş» (INOGEYT dasturi); «Örta Osiyo temir yöllari telekommunikatsiyasi» (TRASEKA dasturi); «Ğarbiy Tyanşanning bioxilmaxilligini sakdaş»; «Özbekistonda atrof muhitni muhofaza qiliş böyiça milliy harakat rejasi va ekologiya siyosatini amalga oşirişni qöllabquvvatlaş» (NEAPII) kabi loyihalarida qatnaşmoqla (2004).
T. tomonidan moliyalaştiriladigan asosiy ustuvor yönalişlar: davlat korxonalarining qayta taşkil etilişi va xususiy sektorni rivojlantiriş; oziq-ovqat mahsulotlarini işlab çiqariş., qayta işlaş va taqsimlaşning samarali tizimini yaratiş; energetika, transport va aloqa infrastrukturasini rivojlantiriş; yadro xavfeizligini ta'minlaş; atrof muhitni muhofaza qiliş; davlat boşqaruvi, ijtimoiy himoya va ta'lim tizimlarini isloh qiliş va b. dan iborat. Har bir mamlakat T.ning loyihalarini özining içki ehtiyojlaridan kelib çiqqan holda tanlaydi.
Farhod Qurbonov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАСИС (Techical Assissance to Commonwealth of Indepent States) — Европа Иттифоқи томонидан Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги (МДҲ) мамлакатларига Европа Иттифоқи Комиссияси (ЕИК)нинг грант маблағлари ҳисобидан техникавий ёрдам кўрсатиш дастури. 1991 й.да ишлаб чиқилган. Дастур бозор иқтисодиётига ўтиш ва демократик жамиятни барпо этиш жараёнини қўллабқувватлаш мақсадларини кўзлайди. Янги технологиялар киритиш учун беғараз маблағлар ажратиш, ҳамкорлик алоқаларини ўрнатиш, мутахассислардан иборат гуруҳларни юбориш, профессионал тайёргарликни амалга ошириш, махсус тадқиқотлар ўтказиш ва бошқарув масалаларида маслаҳат ёрдами кўрсатиш ва б.ни амалга оширади.
Т. дастурига киритилиши мумкин бўлган лойихаларни фақат унга ҳамкор мамлакатлардаги миллий ва маҳаллий ташкилотлар таклиф қилишлари мумкин. Таклиф қилинган лойиҳа ушбу мамлакат бўйича тайёрланган стратегия ва йўналиш дастурида кўзда тутилган мақсадларга мое келмоғи лозим. Лойиҳа мазкур давлатдаги Т. дастурининг Мувофикдаштириш бюросига топширилади. Бюро ушбу таклифга баҳо беради ва дастлабки танловдан сўнг кейинги муҳркамалар учун Комиссиянинг ушбу мамлакатдаги ваколатхонаси ёки тўғрилантўғри Брюсселдаги МДҲ билан шуғулланувчи Бошқармаси орқали Европа Иттифоқи Комиссиясига такдим этади. Шундан сўнг ушбу лойиҳа Т. ҳаракат дастурига киритилади. Т. бошқа донорлар ва халқаро ташкилотлар билан яқин ҳамкорликда ишлайди. Т. нинг мамлакатимиздаги фаолияти 1992 й.да бошланган ва Ўзбекистон Республикаси билан Европа Иттифоқи ўртасида
1996 й.да имзоланган Шериклик ва ҳамкорлик тўғрисидаги битим асосида ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг Ташқи иқтисодий алоқалар ва хорижий сармоялар департаменти ҳузуридаги ЕИКнинг техникавий ёрдамини мувофиқлаштириш Бюроси томонидан бошқарилади.
Т. доирасида Ўзбекистонда амалга оширилган лойиҳаларнинг умумий ҳажми 1992 йилдан 2003 й.га қадар 125,8 млн. еврони ташкил этди. Т.нинг «Хусусий фермер хўжаликларини қўллабқувватлаш лойиҳаси» бўйича 1997 й.да Фарғона ва Сирдарё вилоятларида чорвачилик ва боғдорчилик соҳасида катта кўламдаги ишлар — фирмаларни бошқариш, фермер хўжаликларини ташкил этиш, фермерлар уюшмаси моделини барпо этиш дастурлари амалга оширилди.
Т. лойиҳасидаги Тошкент ш.да Республика товар ишлаб чиқарувчилар ва тадбиркорлар палатаси ҳузурида ташкил этилган Бозор кўникмаларини ривожлантириш маркази кичик ва ўрта бизнес соҳасида малакали кадрлар тайёрлаш ва қайта тайёрлаш билан шуғулланади. Шунингдек, Т. таркибий ислоҳотлар ҳамда ташкилотларни ислоҳ қилиш, қишлоқ хўжалиги. ва агросаноат тармоғи, инфратузилмаларни, айниқса энергетика ва телекоммуникацияларни ривожлантиришга жиддий эътибор бермоқда. Ўзбекистон Республикаси Т.нинг умумий қиймати 7,2 млн. евро бўлган «Ўрта Осиёнинг минтақавий нефтьгаз инфраструктураси учун кичик хажмдаги инвестицияларни молиялаштириш» (ИНОГЕЙТ дастури); «Ўрта Осиё темир йўллари телекоммуникацияси» (ТРАСЕКА дастури); «Ғарбий Тяньшаннинг биохилмахиллигини сакдаш»; «Ўзбекистонда атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўйича миллий ҳаракат режаси ва экология сиёсатини амалга оширишни қўллабқувватлаш» (NEAPII) каби лойиҳаларида қатнашмоқла (2004).
Т. томонидан молиялаштириладиган асосий устувор йўналишлар: давлат корхоналарининг қайта ташкил этилиши ва хусусий секторни ривожлантириш; озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш., қайта ишлаш ва тақсимлашнинг самарали тизимини яратиш; энергетика, транспорт ва алоқа инфраструктурасини ривожлантириш; ядро хавфеизлигини таъминлаш; атроф муҳитни муҳофаза қилиш; давлат бошқаруви, ижтимоий ҳимоя ва таълим тизимларини ислоҳ қилиш ва б. дан иборат. Ҳар бир мамлакат Т.нинг лойиҳаларини ўзининг ички эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда танлайди.
Фарҳод Қурбонов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.