Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Tasmaniya

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152–153-b. — ziyouz.com

    Tasmaniya — Avstraliyaning jan. şarqiy qirğoği yaqinidagi orol. Materikdan Base böğozi orqali ajralgan. Atrofidagi orollar bilan Avstraliyaning Tasmaniya ştatini taşkil etadi. Ştat mayd. 68,4 ming km2. Aholisi 470 ming kişi (2000), asosan, inglizavstraliyaliklar. Ma'muriy markazi — Xobart ş. Orol qirğoklari qoyali, tik. Markaziy qismi örmonlar, baland böyli ötlar bilan qoplangan plato, eng baland joyi 1617 m (Ossa togi). Iqlimi şim.da subtropik, jan.da mö'tadil nam iklim. Yiliga 600—2100 mm yoğin yoğadi. Daryolari sersuv va serostona. Tuproklari qönğir örmon, toğötloqi sariq va qizil tuproq. Evkaliptli va igna bargli örmonlar, ötloq va botqoqliklar bor. Hayvonot dunyosi Avstraliya zoogeografik oblastit mansub.

    T. — mamlakatning sanoati rivojlangan ştatlaridan. Energiya köp talab etuvçi sanoat tarmoklari yetakçi örinda. GES köp. Foydali qazilmalardan mis, temir, rux, qörğoşin, qalay, oltin, mis, toşkömir qazib olinadi. Yirik rangli metallurgiya korxonalari, sellyulozaqoğoz, töqimaçilik va oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Yoğoç tayyorlanadi. Mineral öğitlar işlab çiqariladi. Q.x.da çorvaçilik (köyçilik, qoramol boqiş) yetakçi örinda. Dehqonçilikda, asosan, yemxaşak ekinlari, donli ekinlardan buğdoy ekiladi. Sabzavotçilik, boğdorçilik bilan şuğullaniladi. Asosiy porti — Xobart.

    Orol 1642 y.dagi A. Tasman ekspeditsiyasidan keyin yevropaliklarga ma'lum bölgan. 1788 y.da Angliya mustamlakasi deb e'lon qilingan. 1853 y.gaça VanDimen Yeri, öşa yildan T. deb atalgan. 1815 y.da T.ga öziniözi boşqariş huquqi berilgan. 1901 y.da Avstraliya Ittifoqi tuzilgaç, T. uning tarkibiga ştat bölib kirdi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТАСМАНИЯ — Австралиянинг жан. шарқий қирғоғи яқинидаги орол. Материкдан Басе бўғози орқали ажралган. Атрофидаги ороллар билан Австралиянинг Тасмания штатини ташкил этади. Штат майд. 68,4 минг км2. Аҳолиси 470 минг киши (2000), асосан, инглизавстралияликлар. Маъмурий маркази — Хобарт ш. Орол қирғоклари қояли, тик. Марказий қисми ўрмонлар, баланд бўйли ўтлар билан қопланган плато, энг баланд жойи 1617 м (Осса тоги). Иқлими шим.да субтропик, жан.да мўътадил нам иклим. Йилига 600—2100 мм ёғин ёғади. Дарёлари серсув ва серостона. Тупроклари қўнғир ўрмон, тоғўтлоқи сариқ ва қизил тупроқ. Эвкалиптли ва игна баргли ўрмонлар, ўтлоқ ва ботқоқликлар бор. Ҳайвонот дунёси Австралия зоогеографик областит мансуб.

    Т. — мамлакатнинг саноати ривожланган штатларидан. Энергия кўп талаб этувчи саноат тармоклари етакчи ўринда. ГЭС кўп. Фойдали қазилмалардан мис, темир, рух, қўрғошин, қалай, олтин, мис, тошкўмир қазиб олинади. Йирик рангли металлургия корхоналари, целлюлозақоғоз, тўқимачилик ва озиқ-овқат саноати корхоналари мавжуд. Ёғоч тайёрланади. Минерал ўғитлар ишлаб чиқарилади. Қ.х.да чорвачилик (кўйчилик, қорамол боқиш) етакчи ўринда. Деҳқончиликда, асосан, емхашак экинлари, донли экинлардан буғдой экилади. Сабзавотчилик, боғдорчилик билан шуғулланилади. Асосий порти — Хобарт.

    Орол 1642 й.даги А. Тасман экспедициясидан кейин европаликларга маълум бўлган. 1788 й.да Англия мустамлакаси деб эълон қилинган. 1853 й.гача ВанДимен Ери, ўша йилдан Т. деб аталган. 1815 й.да Т.га ўзиниўзи бошқариш ҳуқуқи берилган. 1901 й.да Австралия Иттифоқи тузилгач, Т. унинг таркибига штат бўлиб кирди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.