Tauantinsuyu
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 162-b. — ziyouz.com
Tauantinsuyu (keçua tilida — birlaşgan tört viloyat) — inklar davlati (1438—1536). Poytaxti — Kusko ş. T. 4 qismga bölingan: Kolyasuyu (Çilining şim. qismi, Boliviyaning deyarli barça hududi va Argentinaning şim.ğarbiy qismi); Kondesuyu (hoz. Peruning jan. ğarbiy qismi); Çinçasuyu (Peru va Ekvador hududidagi And toğlarining ğarbiy yon bağri) va Antisuyu (Peru va Ekvador hududidagi And toğlarining şarqiy yon bağri). Bunday böliniş ink Paçakuti tomonidan qilinğan degan fikr mavjud. T.da juda kup kabilalar yaşagan, aholisi 8—15 mln. kişini taşkil etgan. Rasmiy tili — keçua. Davlat boşliği oliy inka hisoblangan. Rivoyatlarga köra, lhukmdor — Manko Kapak, sönggisi — Ataualpa bölgan. 1532—35 y.larda F.Pisarro va DAlmagro raxbarligida ispanlar T.ni bosib olib, uning boy madaniyatini vayron kilganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАУАНТИНСУЙУ (кечуа тилида — бирлашган тўрт вилоят) — инклар давлати (1438—1536). Пойтахти — Куско ш. Т. 4 қисмга бўлинган: Кольясуйу (Чилининг шим. қисми, Боливиянинг деярли барча ҳудуди ва Аргентинанинг шим.ғарбий қисми); Кондесуйу (ҳоз. Перунинг жан. ғарбий қисми); Чинчасуйу (Перу ва Эквадор ҳудудидаги Анд тоғларининг ғарбий ён бағри) ва Антисуйу (Перу ва Эквадор ҳудудидаги Анд тоғларининг шарқий ён бағри). Бундай бўлиниш инк Пачакути томонидан қилинған деган фикр мавжуд. Т.да жуда куп кабилалар яшаган, аҳолиси 8—15 млн. кишини ташкил этган. Расмий тили — кечуа. Давлат бошлиғи олий инка ҳисобланган. Ривоятларга кўра, lҳукмдор — Манко Капак, сўнггиси — Атауальпа бўлган. 1532—35 й.ларда Ф.Писарро ва ДАльмагро рахбарлигида испанлар Т.ни босиб олиб, унинг бой маданиятини вайрон килганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.