Tavallo
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 27-b. — ziyouz.com
Tavallo (taxallusi; asl ismşarifi Tölagan Xöjamyorov) (1883— Toşkent —1937.10.11) — şoir, publitsist. Beklarbegi madrasasida, rustuzem maktabida öqigan. Özbek va fors adabiyoti klassiklarining ijodini, şuningdek, arab va fors tillarini örgangan. 1905 y.dan «Turkiston viloyatining gazeti», «Sadoi Farğona», «Taraqqiy» kabi gaz. va jurnali larda şe'r va maqolalari bilan muntazam qatnaşgan. 10y.lardan vaqtli matbuotda «Tavallo» taxallusi bilan şe'r va maqolalari bosila boşlagan. 1914 y. 30 avg.da Munavvarqori, Avloniy, M. Podşoxöjayev, Husanxöja Dadaxöja öğli (yozuvçi Said Ahmadning otasi), Saidabdullo Saidkarim öğli Saidazimboyev, Komilbek Norbekov (jami 12 kişi)lar bilan birgalikda Toşkentda «Naşriyot» şirkatini tuzib, kitob çiqarişni yölga qöygan. 1915 y.da esa Avloniylar taşabbusi bilan tuzilgan «Turon» jamiyatida faoliyat körsata boşlagan. 1918— 19 y. larda Toşkentning dastlab Eski şahar, söng Yangi şahar ijroiya qömitalarining a'zosi bölgan. Keyinçalik turli xöjalik işlarida işlagan. «Ravnaq ulislom» (1916) şe'riy töplami uning hayotlik davrida çop etilgan. Töplamga 70 ta şe'r kiritilgan. Asar turkçilik, islomçilik ruhida. Vazn va ohang an'anaviy — aruzda.
T. şe'rlarida millat va Vatan tuşunçalari keng örin egallagan («Yordam etmak kuni yetdi siza Turon ahli...»). T. 1937 y. 14 avg.da «Turon», «aksilinqilobiy», «Milliy ittihod» va b. taşkilotlarning a'zosi bölganlikda, «şe'rlarida millatçilik ğoyalarini ilgari surgan»likda ayblanib, qamoqqa olingan. 1937 y. 10 noyabrda NKVD qoşidagi uçlik hukmi bilan otib taşlangan. 1968 y. 18 okt.da oklangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАВАЛЛО (тахаллуси; асл исмшарифи Тўлаган Хўжамёров) (1883— Тошкент —1937.10.11) — шоир, публицист. Бекларбеги мадрасасида, рустузем мактабида ўқиган. Ўзбек ва форс адабиёти классикларининг ижодини, шунингдек, араб ва форс тилларини ўрганган. 1905 й.дан «Туркистон вилоятининг газети», «Садои Фарғона», «Тараққий» каби газ. ва журнали ларда шеър ва мақолалари билан мунтазам қатнашган. 10й.лардан вақтли матбуотда «Тавалло» тахаллуси билан шеър ва мақолалари босила бошлаган. 1914 й. 30 авг.да Мунавварқори, Авлоний, М. Подшохўжаев, Ҳусанхўжа Дадахўжа ўғли (ёзувчи Саид Аҳмаднинг отаси), Саидабдулло Саидкарим ўғли Саидазимбоев, Комилбек Норбеков (жами 12 киши)лар билан биргаликда Тошкентда «Нашриёт» ширкатини тузиб, китоб чиқаришни йўлга қўйган. 1915 й.да эса Авлонийлар ташаббуси билан тузилган «Турон» жамиятида фаолият кўрсата бошлаган. 1918— 19 й. ларда Тошкентнинг дастлаб Эски шаҳар, сўнг Янги шаҳар ижроия қўмиталарининг аъзоси бўлган. Кейинчалик турли хўжалик ишларида ишлаган. «Равнақ улислом» (1916) шеърий тўплами унинг ҳаётлик даврида чоп этилган. Тўпламга 70 та шеър киритилган. Асар туркчилик, исломчилик руҳида. Вазн ва оҳанг анъанавий — арузда.
Т. шеърларида миллат ва Ватан тушунчалари кенг ўрин эгаллаган («Ёрдам этмак куни етди сиза Турон аҳли...»). Т. 1937 й. 14 авг.да «Турон», «аксилинқилобий», «Миллий иттиҳод» ва б. ташкилотларнинг аъзоси бўлганликда, «шеърларида миллатчилик ғояларини илгари сурган»ликда айбланиб, қамоққа олинган. 1937 й. 10 ноябрда НКВД қошидаги учлик ҳукми билан отиб ташланган. 1968 й. 18 окт.да окланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.