Tavfiq Fikrat
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 30–31-b. — ziyouz.com
Tavfiq Fikrat (1867.24.12 Istanbul —1915.19.8) — turk şoiri, ma'rifatparvar, jurnalist. Istanbuldagi Galatasaroy litseyida öqigan. Bir qator öquv yurtlarida muallimlik qilgan, şe'rlar yozgan. «Sarvati funun» («Fanlar boyligi») majmuasi (1892— 1944) ning yozuv işlari mudiri (1895—1901). Ilk şe'riy kitobi — «Rubobi şikasta» («Siniq soz», 1904). T. F. adabiyotga mumtoz şe'riyat ta'sirida kirib kelgan, söngroq ğarb adabiyoti yölida şe'rlar yoza boşlagan. Uning şe'riyatda yaratgan yangiliklaridan biri — şe'rdagi eng kiçik birlik bölgan baytda fikrning yakunlanişi majburiyatini yöq qilgan, nasrdagi ifodaning keng imkoniyatlaridan nazmda foydalangan, vazn va qofiyaga alohida e'tibor bergan. Turkça bilan aruz orasidagi hamoqanglikni muvofiklaştirişda ğoyat gözal natijalarga erişgan.
T.F. şe'rlarining mavzusi xilmaxil. «Sarvati funun»dan ketgaç, ijtimoiy san'at tuşunçasi bilan boğliq bölgan ijtimoiy şe'rlar yozgan («Tutun», «Tong otsa», «Erta» va b.). Ularda xalqning maşaqqatli hayotini tasvirlagan. Ba'zi şe'rlarida esa pandnasihat birinçi öringa ötadi. «Rubobilaning javobi», «Xoluqning daftari», «Jermin» kabi qator şe'riy töplamlari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАВФИҚ ФИКРАТ (1867.24.12 Истанбул —1915.19.8) — турк шоири, маърифатпарвар, журналист. Истанбулдаги Галатасарой лицейида ўқиган. Бир қатор ўқув юртларида муаллимлик қилган, шеърлар ёзган. «Сарвати фунун» («Фанлар бойлиги») мажмуаси (1892— 1944) нинг ёзув ишлари мудири (1895—1901). Илк шеърий китоби — «Рубоби шикаста» («Синиқ соз», 1904). Т. Ф. адабиётга мумтоз шеърият таъсирида кириб келган, сўнгроқ ғарб адабиёти йўлида шеърлар ёза бошлаган. Унинг шеъриятда яратган янгиликларидан бири — шеърдаги энг кичик бирлик бўлган байтда фикрнинг якунланиши мажбуриятини йўқ қилган, насрдаги ифоданинг кенг имкониятларидан назмда фойдаланган, вазн ва қофияга алоҳида эътибор берган. Туркча билан аруз орасидаги ҳамоқангликни мувофиклаштиришда ғоят гўзал натижаларга эришган.
Т.Ф. шеърларининг мавзуси хилмахил. «Сарвати фунун»дан кетгач, ижтимоий санъат тушунчаси билан боғлиқ бўлган ижтимоий шеърлар ёзган («Тутун», «Тонг отса», «Эрта» ва б.). Уларда халқнинг машаққатли ҳаётини тасвирлаган. Баъзи шеърларида эса панднасиҳат биринчи ўринга ўтади. «Рубобиланинг жавоби», «Холуқнинг дафтари», «Жермин» каби қатор шеърий тўпламлари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.