Tavqa
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 31-b. — ziyouz.com
Tavqa TAVQA, Tauke — qozoq xoni (1680— 1718). Xon hokimiyatini mustahkamlaşda oliy mulkdor tabaqa — sultonlarni kuçsizlantiriş uçun biylarga tayangan. T. davrida tuzilgan «Jeti Jarği» («Yetti Yorğu») qonunlari rus tarixida «Tauke qonunlari» nomi bilan maşhur. Bu qonun bir qança odatlarni (qonli öç oliş, ayollarning tengsizligi va b.) rasmiylaştirgan. T.ning xon hokimiyatini mustahkamlaş yölidagi harakatlari zoye ketgan, qozoq xonliklari parçalangan holda qolgan. Junğarlar istilosi xavfi ostida, Pyotr I ning şarqiy siyosatining faollaşuvi, xöjalik aloqalarining mustahkamlanişi natijasida T.ning Rossiya bilan aloqalari kuçaygan. 1716 y. T. junğarlarga qarşi kuraşda yordam sörab Rossiyaga murojaat qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАВҚА, Тауке — қозоқ хони (1680— 1718). Хон ҳокимиятини мустаҳкамлашда олий мулкдор табақа — султонларни кучсизлантириш учун бийларга таянган. Т. даврида тузилган «Жети Жарғи» («Етти Ёрғу») қонунлари рус тарихида «Тауке қонунлари» номи билан машҳур. Бу қонун бир қанча одатларни (қонли ўч олиш, аёлларнинг тенгсизлиги ва б.) расмийлаштирган. Т.нинг хон ҳокимиятини мустаҳкамлаш йўлидаги ҳаракатлари зое кетган, қозоқ хонликлари парчаланган ҳолда қолган. Жунғарлар истилоси хавфи остида, Пётр I нинг шарқий сиёсатининг фаоллашуви, хўжалик алоқаларининг мустаҳкамланиши натижасида Т.нинг Россия билан алоқалари кучайган. 1716 й. Т. жунғарларга қарши курашда ёрдам сўраб Россияга мурожаат қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.