Taxin paşşalar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 168–169-b. — ziyouz.com
Taxin paşşalar (Tachinidae) ikki qanotli, qisqa möylovli tekinxör paşşalar oilasiga mansub etnomofag haşarotlar. 5000 ga yaqin turi ma'lum. Tanasining uz. 3—20 mm, uzun va qattiqtuklar bilan qoplangan (ikkinçi «tipratikan ggaşşa» nomi ham şundan). Liçinkasi oyoqsiz, çuvalçangeimon, oqiş. Ğumbagi yopiq, soxta pillada joylaşgan. T.p.ning hamma turlari haşarotlarning (asosan içki, ba'zan taşqi) paraziti. Liçinkasi turli tunlam qurtlarida, qönğizlari liçinkasi voyaga yetgan haşarotlarda va qandalalar tanasida parazitlik qiladi. Hayvon — xöjayin tanasida yoki tuproqda ğumbakka aylanadi. Voyaga yetganlari ösimlik gul şirasi va bargidagi şira bilan oziqlanadi. Havo oçiq kunlari aktiv. Ba'zi turlari kolorado va yapon qönğizlariga, ipak qurti hamda b. zararkunandalarga qarşi kuraşiş maqsadida iqlimlaştirilgan. Ulardan Gonia cilipeda turi ayniqsa tajovuzkor. T.p.ning şu turi ğöza va kuzgi tunlam qurtlarini 5—20%gaça yöqotadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАХИН ПАШШАЛАР (Tachinidae) икки қанотли, қисқа мўйловли текинхўр пашшалар оиласига мансуб этномофаг ҳашаротлар. 5000 га яқин тури маълум. Танасининг уз. 3—20 мм, узун ва қаттиқтуклар билан қопланган (иккинчи «типратикан ггашша» номи ҳам шундан). Личинкаси оёқсиз, чувалчангеимон, оқиш. Ғумбаги ёпиқ, сохта пиллада жойлашган. Т.п.нинг ҳамма турлари ҳашаротларнинг (асосан ички, баъзан ташқи) паразити. Личинкаси турли тунлам қуртларида, қўнғизлари личинкаси вояга етган ҳашаротларда ва қандалалар танасида паразитлик қилади. Ҳайвон — хўжайин танасида ёки тупроқда ғумбакка айланади. Вояга етганлари ўсимлик гул шираси ва баргидаги шира билан озиқланади. Ҳаво очиқ кунлари актив. Баъзи турлари колорадо ва япон қўнғизларига, ипак қурти ҳамда б. зараркунандаларга қарши курашиш мақсадида иқлимлаштирилган. Улардан Gonia cilipeda тури айниқса тажовузкор. Т.п.нинг шу тури ғўза ва кузги тунлам қуртларини 5—20%гача йўқотади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.