Taxta
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 170–171-b. — ziyouz.com
Taxta — turli yoğoç ğölalarni böylamasiga tiliş yöli bilan tayyorlanadigan mahsulot. Binokorlik, mebelsozlik va idiş (yaşik) lar tayyorlaşda işlatiladi. Ignabargli daraxtlar (tiloyuç, qayroğoç, terak, tol, yonğoq, tut, çinor va b.) ğölalari T. uçun xom aşyo sanaladi. T.lar şakliga köra, ikki qirrasi tekis tilingan, ikki qirrasi çala arralangan yoki umuman arralanmagan, ğölaning yonlaridan çikadigan puştaxta (gorbil) kabi xillarga bölinadi. Qalinligi 8 mm dan 100 mm gaça, uzunligi esa 9 m gaça bölişi mumkin. Qurilişda 30, 40, 50 mm qalinlikdagi T.lar köp işlatiladi. T.lar töğri çiziqliligi, közlarining boryöqligi va b. sifatlariga kura 6 xilga bulinadi. T.y.da işlatiladigan yoğoç ğölalar şpal deb ataladi. Şpallarning qalinligi 13—17 sm, uzunligi esa 2,5— 2,7 m ni taşkil etadi. Şpalning tört tomoni tilingan bölsa — qirqilgan, ikki tomoni (pasti va usti) arralanib, qolgan ikki tomoni şunday qoldirilsa — yonboş şpallar deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАХТА — турли ёғоч ғўлаларни бўйламасига тилиш йўли билан тайёрланадиган маҳсулот. Бинокорлик, мебелсозлик ва идиш (яшик) лар тайёрлашда ишлатилади. Игнабаргли дарахтлар (тилоюч, қайроғоч, терак, тол, ёнғоқ, тут, чинор ва б.) ғўлалари Т. учун хом ашё саналади. Т.лар шаклига кўра, икки қирраси текис тилинган, икки қирраси чала арраланган ёки умуман арраланмаган, ғўланинг ёнларидан чикадиган пуштахта (горбил) каби хилларга бўлинади. Қалинлиги 8 мм дан 100 мм гача, узунлиги эса 9 м гача бўлиши мумкин. Қурилишда 30, 40, 50 мм қалинликдаги Т.лар кўп ишлатилади. Т.лар тўғри чизиқлилиги, кўзларининг борйўқлиги ва б. сифатларига кура 6 хилга булинади. Т.й.да ишлатиладиган ёғоч ғўлалар шпал деб аталади. Шпалларнинг қалинлиги 13—17 см, узунлиги эса 2,5— 2,7 м ни ташкил этади. Шпалнинг тўрт томони тилинган бўлса — қирқилган, икки томони (пасти ва усти) арраланиб, қолган икки томони шундай қолдирилса — ёнбош шпаллар деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.