Tayanç burğilaş
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 187-b. — ziyouz.com
Tayanç burğilaş - Yer pöstining geologik tuzilişini çuqur burği quduklari (örtaça 2,5—3,0 km va undan çuqur) qaziş bilan örganiş usuli. Quduq kesimini geofizik, geokimyoviy, gidrogeologik va b. metodlar majmuasi orqali mufassal örganilişi bilan burğilaşning boşqa turlaridan farq qiladi. T.6., asosan, hududlarning umumiy geologik şaroitini örganiş, neftgazliligini başoratlaş va baholaş uçun işlatiladi. Regional geofizik tadqiqotlar (seysmorazvedka, aeromagnitrazvedka, gravirazvedka va b.) ma'lumotlariga tayanib, strukturalar mavjudligi tahmin qilingan joylarda amalga oşiriladi. Burğilaş işlari, odatda, kristallik poydevorigaça, ular çuqur joylaşgan joylarda esa, burğilaş qurilmasining texnik imkoniyatidan kelib çiqib bajariladi. Burğilaş, asosan, kern oliş yöli bilan amalga oşiriladi. T.b.da bajarilgan tadqiqotlar yordamida qatlamlarning geologik va litologik tuzilişi, ularning yoşi, kollektorlik xususiyatlari, kesimda neft, gaz va b. foydali qazilmalarning mavjudligi aniklanadi. T.b. ma'lumotlariga asoslanib, kelgusidagi bajariladigan regional va lokal geologik qidiruv işlari loyihalanadi. Xorijda tof jinslari stratigrafiyasi va neftgazliligini örganiş maqsadida T.b.dan foydalaniladi, ba'zan ular stratigrafik quduklar deb ham ataladi (yana q. Öta çuqur burğilaş). Hoz. vaqtda Örta Osiyo, jumladan, Özbekiston hududlarida örta masştabli (1:200000) geologik syomkalar ötkazilganligi munosabati bilan T.b.dan kam foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАЯНЧ БУРҒИЛАШ - Ер пўстининг геологик тузилишини чуқур бурғи қудуклари (ўртача 2,5—3,0 км ва ундан чуқур) қазиш билан ўрганиш усули. Қудуқ кесимини геофизик, геокимёвий, гидрогеологик ва б. методлар мажмуаси орқали муфассал ўрганилиши билан бурғилашнинг бошқа турларидан фарқ қилади. Т.6., асосан, ҳудудларнинг умумий геологик шароитини ўрганиш, нефтьгазлилигини башоратлаш ва баҳолаш учун ишлатилади. Регионал геофизик тадқиқотлар (сейсморазведка, аэромагнитразведка, гравиразведка ва б.) маълумотларига таяниб, структуралар мавжудлиги таҳмин қилинган жойларда амалга оширилади. Бурғилаш ишлари, одатда, кристаллик пойдеворигача, улар чуқур жойлашган жойларда эса, бурғилаш қурилмасининг техник имкониятидан келиб чиқиб бажарилади. Бурғилаш, асосан, керн олиш йўли билан амалга оширилади. Т.б.да бажарилган тадқиқотлар ёрдамида қатламларнинг геологик ва литологик тузилиши, уларнинг ёши, коллекторлик хусусиятлари, кесимда нефть, газ ва б. фойдали қазилмаларнинг мавжудлиги аникланади. Т.б. маълумотларига асосланиб, келгусидаги бажариладиган регионал ва локал геологик қидирув ишлари лойиҳаланади. Хорижда tof жинслари стратиграфияси ва нефтьгазлилигини ўрганиш мақсадида Т.б.дан фойдаланилади, баъзан улар стратиграфик қудуклар деб ҳам аталади (яна қ. Ўта чуқур бурғилаш). Ҳоз. вақтда Ўрта Осиё, жумладан, Ўзбекистон ҳудудларида ўрта масштабли (1:200000) геологик съёмкалар ўтказилганлиги муносабати билан Т.б.дан кам фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.