Tazar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 41-b. — ziyouz.com
Tazar — yer ostidagi suv, yomğir, kor suvlarini yiğib şahar taşqarisiga çiqariş va oqindilar uçun katta (yöğon) sopol quvurdan yoki ğişt va loydan tayyorlangan maxsus qurilma. Qadimdan zahob yerlarning suvini qoçiradigan zovur uslubidagi kuvurlar bölgan. Qad. Misr, Rim, Yunoniston va Hindistonda T. qöllanilgan. Dalvarzintepadan mil. 2—3-a.larga oid boyzodagon uyining poli ostidan (3,5 m çuqurlikdan qazib olingan 20 ta T.ning uz. 93—98 sm, diametri 42— 46 sm bölgan) topilgan. Afrosiyobdan, Tojikistonning Qörğontepa budda ibodatxonasidan (2—3-a.lar), Termizdagi Qoratepa budda ibodatxonasidan (2—3-a.lar), Afğonistonning Oyxonim ş. xarobasidan (mil.av. 4-a.), Marvpe.t Abdullaxon şaharqal'a xarobasidan topilgan T.lar öziga xosdir. Örta Osiyoda (11—16-a.lar) ark, örda, qal'a, turar joy me'morligi, Madrasa va hammomlar qurilişida T.dan foydalanilgani haqida yozma ma'lumotlar saqlangan. Hozirgi kunda köpqavatli uylar, jamoat binolari va b. qurilişlarda kanalizatsiya tizimidan foydalanilmokda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАЗАР — ер остидаги сув, ёмғир, кор сувларини йиғиб шаҳар ташқарисига чиқариш ва оқиндилар учун катта (йўғон) сопол қувурдан ёки ғишт ва лойдан тайёрланган махсус қурилма. Қадимдан заҳоб ерларнинг сувини қочирадиган зовур услубидаги кувурлар бўлган. Қад. Миср, Рим, Юнонистон ва Ҳиндистонда Т. қўлланилган. Далварзинтепадан мил. 2—3-а.ларга оид бойзодагон уйининг поли остидан (3,5 м чуқурликдан қазиб олинган 20 та Т.нинг уз. 93—98 см, диаметри 42— 46 см бўлган) топилган. Афросиёбдан, Тожикистоннинг Қўрғонтепа будда ибодатхонасидан (2—3-а.лар), Термиздаги Қоратепа будда ибодатхонасидан (2—3-а.лар), Афғонистоннинг Ойхоним ш. харобасидан (мил.ав. 4-а.), Марвпэ.т Абдуллахон шаҳарқалъа харобасидан топилган Т.лар ўзига хосдир. Ўрта Осиёда (11—16-а.лар) арк, ўрда, қалъа, турар жой меъморлиги, Мадраса ва ҳаммомлар қурилишида Т.дан фойдаланилгани ҳақида ёзма маълумотлар сақланган. Ҳозирги кунда кўпқаватли уйлар, жамоат бинолари ва б. қурилишларда канализация тизимидан фойдаланилмокда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.