Tazod
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 42-b. — ziyouz.com
Tazod TAZOD, mutobiqa, mutazod (arab. — zidlaş) — badiiy tasvirning ta'sirçan va keng qöllanadigan vositalaridan. Nasrda ham, nazmda ham uçraydi. Özaro zid tuşunçalarni ifodalovçi söz yoki iboralarni işlatişda közga taşlanadi:
Gahe tobtim falakdan notavonliğ,
Gahe kördim zamondan komronliğ.
Base issiğ-sovuğ kördim zamonda,
Base aççiğçuçuk togtim jahonda.
(Navoiy).
«Notavonliğ— komronliğ», «issiqsovuq», «aççiğ-çuçuk» sözlari vositasida T. yaratilgan. T., dastlab folklor va qad. badiiy adabiyotda işlatilgan. Navoiy asarlarida yuksak şe'riy san'at darajasida taraqqiy etgan. Özbek şoirlari ijodida ham T. uçraydi (Ğ. Ğulom, «Sen yetim emassan», E.Vohidov, «Yurak va akl» va b.). Ad.: Husayniy A., Badoyi' ussanoyi', T., 1981.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАЗОД, мутобиқа, мутазод (араб. — зидлаш) — бадиий тасвирнинг таъсирчан ва кенг қўлланадиган воситаларидан. Насрда ҳам, назмда ҳам учрайди. Ўзаро зид тушунчаларни ифодаловчи сўз ёки ибораларни ишлатишда кўзга ташланади:
Гаҳе тобтим фалакдан нотавонлиғ,
Гаҳе кўрдим замондан комронлиғ.
Басе иссиғ-совуғ кўрдим замонда,
Басе аччиғчучук тогтим жаҳонда.
(Навоий).
«Нотавонлиғ— комронлиғ», «иссиқсовуқ», «аччиғ-чучук» сўзлари воситасида Т. яратилган. Т., дастлаб фольклор ва қад. бадиий адабиётда ишлатилган. Навоий асарларида юксак шеърий санъат даражасида тараққий этган. Ўзбек шоирлари ижодида ҳам Т. учрайди (Ғ. Ғулом, «Сен етим эмассан», Э.Воҳидов, «Юрак ва акл» ва б.). Ад.: Ҳусайний А., Бадойиъ уссанойиъ, Т., 1981.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.