Tebinbuloq vermikulit koni
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 208-b. — ziyouz.com
Tebinbuloq vermikulit koni — Qrraqalpoğiston Respublikasining Sulton Uvays toğlarida, Nukus ş.dan 75 km jan.ğarbda. Kon 1937 y.da kayd etilgan. T.v.k. quyi karbon davriga mansub. Gabbroperioditpiroksenit intruziv massivining kuçli biotitlaşgan ğarbiy va şarqiy çegaralari böylab uzluksiz rivojlangan çiziqsimon siniqçalar zonalari bilan boğliq yemiriliş pöstloqlarida joylaşgan. Zonalar uz. 1,2 km, rudalaniş çuq. 40 m. Alohida ruda tanalarining uz. 120—450 m, eni esa 18— 220 m bölib, vermikulitning örtaça miqdori 10—15%. Vermikulit sarğişqunğir tusli xolxol, tomir, tomirçalar va ularning töplamçalari sifatida biotitli piroksenitlarning nuraş pöstida hosil böladi. Genezisi böyiça kon yakunlangan magmatik jarayonlar bilan boğliq. Uning zahiralari 1 mln.t.dan ziyod. Ruda oson boyitiladi. Vermikulit issiklikdan izolyatsiya qiluvçi materiallar oliş uçun işlatiladi. Ekologiyada — oqar suvlarni neft va yoğlardan tozalaşda samarali foydalanilmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕБИНБУЛОҚ ВЕРМИКУЛИТ КОНИ — Қррақалпоғистон Республикасининг Султон Увайс тоғларида, Нукус ш.дан 75 км жан.ғарбда. Кон 1937 й.да кайд этилган. Т.в.к. қуйи карбон даврига мансуб. Габбропериодитпироксенит интрузив массивининг кучли биотитлашган ғарбий ва шарқий чегаралари бўйлаб узлуксиз ривожланган чизиқсимон синиқчалар зоналари билан боғлиқ емирилиш пўстлоқларида жойлашган. Зоналар уз. 1,2 км, рудаланиш чуқ. 40 м. Алоҳида руда таналарининг уз. 120—450 м, эни эса 18— 220 м бўлиб, вермикулитнинг ўртача миқдори 10—15%. Вермикулит сарғишқунғир тусли холхол, томир, томирчалар ва уларнинг тўпламчалари сифатида биотитли пироксенитларнинг нураш пўстида ҳосил бўлади. Генезиси бўйича кон якунланган магматик жараёнлар билан боғлиқ. Унинг заҳиралари 1 млн.т.дан зиёд. Руда осон бойитилади. Вермикулит иссикликдан изоляция қилувчи материаллар олиш учун ишлатилади. Экологияда — оқар сувларни нефть ва ёғлардан тозалашда самарали фойдаланилмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.