Tekislik
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 218-b. — ziyouz.com
Tekislik — geometriyanpnt asosiy tuşunçalaridan biri. Geometriyada T., odatda, ta'riflanmaydigan (ya'ni nuqta, töğri çiziq kabi) boşlanğiç tuşunça hisoblanib, uning xususiyatlari bilvosita geometriya aksiomalari bilan ifodalanadi. Mac, ikki nuqtasi biror tekislikda yotgan töğri çiziqning özi ham şu tekislikda yotadi; bir töğri çiziqda yotmagan uçta nuqta orqali bitta tekislik ötadi; fazoda berilgan ikki nuqtadan teng uzoklikda turgan nuqtalar töplami T. böladi.
Oxirgi aksioma masofa tuşunçasiga asoslangan bölib, N.I.Lobaçevskiy uni T.ning ta'rifi sifatida qabul qilgan. G.V.Leybnits T.ni ikkita kongruent ajratiş mumkin bölgan sirt deb ta'riflagan. Ammo bu xossa T.ni töla aniqlamaydi, çunki yasovçisi sinusoida yoki arrasimon muntazam çeksiz siniq çiziq bölgan silindrik sirt ham şunday kongruent qismlarga bölinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕКИСЛИК — геометриянпнт асосий тушунчаларидан бири. Геометрияда Т., одатда, таърифланмайдиган (яъни нуқта, тўғри чизиқ каби) бошланғич тушунча ҳисобланиб, унинг хусусиятлари билвосита геометрия аксиомалари билан ифодаланади. Mac, икки нуқтаси бирор текисликда ётган тўғри чизиқнинг ўзи ҳам шу текисликда ётади; бир тўғри чизиқда ётмаган учта нуқта орқали битта текислик ўтади; фазода берилган икки нуқтадан тенг узокликда турган нуқталар тўплами Т. бўлади.
Охирги аксиома масофа тушунчасига асосланган бўлиб, Н.И.Лобачевский уни Т.нинг таърифи сифатида қабул қилган. Г.В.Лейбниц Т.ни иккита конгруэнт ажратиш мумкин бўлган сирт деб таърифлаган. Аммо бу хосса Т.ни тўла аниқламайди, чунки ясовчиси синусоида ёки аррасимон мунтазам чексиз синиқ чизиқ бўлган цилиндрик сирт ҳам шундай конгруэнт қисмларга бўлинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.