Tektonik val
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 221-b. — ziyouz.com
Tektonik val — nisbatan kambar (eni bir neça ön km) va uzun qiya (100— 300 km), asosan, asimmetrik kötarilma; platformalar uçun xos. Bal. 100 m gaça (örtaça mayd. 200 dan 6000—10000 km2 gaça). T.v.lar braxiantiklinal burmalar (plakantiklinal)ning zanjiri yoki zanjirlari (murakkab vallar)dan iborat. T.v.ning katta qismi antekliza va sineklizalar örtasidagi çegara zonasida yoki fundamentning yoriqlari ustida rivojlanadi. Yoşroq platformalarda T.v., odatda, burmali asosga ega bölgan antiklinal zonalarning kuçli zaiflaşgan körinişini takrorlab, ularning örnini egallaydi. Aksari T.v. doirasida joylaşgan mayda kötarilmalar neftgaz töplamlari bilan boğliq. Odatda, qad. platformalar plitalarida T.v.lar fleksuralar bilan çegaralangan va köpinça kötarilmalar va fundamentni botqokligini çegaralovçi yoriqlar zonasini kuzatib boradi. Ular çokli T.v.lar deb ataladi. T.v.larning inversion, megaval yoki yirik, murakkab turlari mavjud. Tipik T.v.larga Rossiya plitasidagi OkaTsna, DonMedveditsa, Vyatka vallari kiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕКТОНИК ВАЛ — нисбатан камбар (эни бир неча ўн км) ва узун қия (100— 300 км), асосан, асимметрик кўтарилма; платформалар учун хос. Бал. 100 м гача (ўртача майд. 200 дан 6000—10000 км2 гача). Т.в.лар брахиантиклиналь бурмалар (плакантиклиналь)нинг занжири ёки занжирлари (мураккаб валлар)дан иборат. Т.в.нинг катта қисми антеклиза ва синеклизалар ўртасидаги чегара зонасида ёки фундаментнинг ёриқлари устида ривожланади. Ёшроқ платформаларда Т.в., одатда, бурмали асосга эга бўлган антиклиналь зоналарнинг кучли заифлашган кўринишини такрорлаб, уларнинг ўрнини эгаллайди. Аксари Т.в. доирасида жойлашган майда кўтарилмалар нефтьгаз тўпламлари билан боғлиқ. Одатда, қад. платформалар плиталарида Т.в.лар флексуралар билан чегараланган ва кўпинча кўтарилмалар ва фундаментни ботқоклигини чегараловчи ёриқлар зонасини кузатиб боради. Улар чокли Т.в.лар деб аталади. Т.в.ларнинг инверсион, мегавал ёки йирик, мураккаб турлари мавжуд. Типик Т.в.ларга Россия плитасидаги ОкаЦна, ДонМедведица, Вятка валлари киради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.