Telefon apparati
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 243–244-b. — ziyouz.com
Telefon apparati - abonentlarning gaplaşişi uçun möljallangan elektrakustik apparata; telefon tarmoqlarinnş oxirgi abonent qurilmasi, Amalda qöllanilgan birinçi uzatişqabul qiliş qurilmasini 1876 y.da şotland ixtiroçisi A. G. Bell ixtiro kilgan. Keyinçalik turli mamlakatlarning ixtiroçi va olimlari uni takomillaştirgan. T.a. gaplaşiladigan qism (telefon va mikrofon, bular umumiy korpus, ya'ni trubkaga birlaştiriladi), abonentni çaqiruvçi qism (diskli yoki tugmaçali raqam tergiç, ya'ni signal qönğiroği) va kommutatsiya qurilmasi (apparatning çaqiruvçi qismini gaplaşiş kismiga ulaydi)dan iborat. T. a.larning hammasi mexanoavtomatik rejimda işlaydi (ya'ni raqam teriş mexanik, abonentlarni ulaş avtomatik tarzda amalga oşadi). Abonentlarga «özi» javob beradigan, ularning telefon raqamlarini magnit xotiraga qayd qiladigan avtoraqam tergiçli avtomat T.a.lar ham mavjud.
Mikrofon zanjirini özgarmas tok bilan ta'minlaş usuliga köra, mahalliy batareyali va markaziy batareyali (telefon styaning markaziy batareyasiga ulangan) T. a. farklanadi. Oddiy T. a.lardan taşkari, şaxtalarda işlatiladigan (portlaş xavfi yöq), dispetçerlik, taksofon (avtomattelefon)lar, uyali telefon va boşka T.a.lar ham bor. Boşqariş pulti va televizion bloki bölgan. T. a. videotelefon deb ataladi. Bunda abonentlar bir-birini körib turadi, rayem, fotosurat, matn va b.ni köriş mumkin böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕЛЕФОН АППАРАТИ - абонентларнинг гаплашиши учун мўлжалланган электракустик аппарата; телефон тармоқлариннш охирги абонент қурилмаси, Амалда қўлланилган биринчи узатишқабул қилиш қурилмасини 1876 й.да шотланд ихтирочиси А. Г. Белл ихтиро килган. Кейинчалик турли мамлакатларнинг ихтирочи ва олимлари уни такомиллаштирган. Т.а. гаплашиладиган қисм (телефон ва микрофон, булар умумий корпус, яъни трубкага бирлаштирилади), абонентни чақирувчи қисм (дискли ёки тугмачали рақам тергич, яъни сигнал қўнғироғи) ва коммутация қурилмаси (аппаратнинг чақирувчи қисмини гаплашиш кисмига улайди)дан иборат. Т. а.ларнинг ҳаммаси механоавтоматик режимда ишлайди (яъни рақам териш механик, абонентларни улаш автоматик тарзда амалга ошади). Абонентларга «ўзи» жавоб берадиган, уларнинг телефон рақамларини магнит хотирага қайд қиладиган авторақам тергичли автомат Т.а.лар ҳам мавжуд.
Микрофон занжирини ўзгармас ток билан таъминлаш усулига кўра, маҳаллий батареяли ва марказий батареяли (телефон стянинг марказий батареясига уланган) Т. а. фаркланади. Оддий Т. а.лардан ташкари, шахталарда ишлатиладиган (портлаш хавфи йўқ), диспетчерлик, таксофон (автоматтелефон)лар, уяли телефон ва бошка Т.а.лар ҳам бор. Бошқариш пульти ва телевизион блоки бўлган. Т. а. видеотелефон деб аталади. Бунда абонентлар бир-бирини кўриб туради, раем, фотосурат, матн ва б.ни кўриш мумкин бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.