Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Teleskop

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 241–242-b. — ziyouz.com

    Teleskop (tele... va ...yun. skopeo — qarayman) — osmon yoritqiçlarini vizual, fotografik, fotoelektrik va spektral usullarda kuzatiş uçun möljallangan astronomik optik asbob. T. Oy, sayyoralar va yulduzlarning tasvirini kattalaştirib körsatadi. Işi osmon yoritqiçlari tarqatadigan elektromagnit nurlanişlarni tutişga asoslanadi. T.lar gamma T., rentgen, ultrabinafşa, optik, infraqizil va radioteleskop kabi turlarga bölinadi. Optik tizimiga köra, refraktor, reflektor, közgulinzali tizim va b. deb ataladi (linzalardan yiğilgan obyektivli T. refraktor, botiq közgulardan yigilgan obyektivli T. reflektor deyiladi). T. obyektivi tuşiradigan tasvirning masştabi obyektivning fokus masofasiga, ya'ni yoruğlik yiğuvçi obyektiv bilan yoritqiç tasviri hosil böladigan nukta orasidagi masofaga mutanosib böladi. Özbekiston FA Astronomiya intida Örta Osiyoda yagona, közgusining diametri 1,5 m bölgan T. va köp uyali yoruğlik matritsasiga ega bölgan Quyoş T.i bor (2004).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТЕЛЕСКОП (теле... ва ...юн. skopeo — қарайман) — осмон ёритқичларини визуал, фотографик, фотоэлектрик ва спектрал усулларда кузатиш учун мўлжалланган астрономик оптик асбоб. Т. Ой, сайёралар ва юлдузларнинг тасвирини катталаштириб кўрсатади. Иши осмон ёритқичлари тарқатадиган электромагнит нурланишларни тутишга асосланади. Т.лар гамма Т., рентген, ультрабинафша, оптик, инфрақизил ва радиотелескоп каби турларга бўлинади. Оптик тизимига кўра, рефрактор, рефлектор, кўзгулинзали тизим ва б. деб аталади (линзалардан йиғилган объективли Т. рефрактор, ботиқ кўзгулардан йигилган объективли Т. рефлектор дейилади). Т. объективи туширадиган тасвирнинг масштаби объективнинг фокус масофасига, яъни ёруғлик йиғувчи объектив билан ёритқич тасвири ҳосил бўладиган нукта орасидаги масофага мутаносиб бўлади. Ўзбекистон ФА Астрономия интида Ўрта Осиёда ягона, кўзгусининг диаметри 1,5 м бўлган Т. ва кўп уяли ёруғлик матрицасига эга бўлган Қуёш Т.и бор (2004).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.