Televizion teleskop
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 235-b. — ziyouz.com
Televizion teleskop - kuzatiladigan osmon yoritqiçlarining tasviri teleskop texnika yordamida hosil qilinadigan astronomik qurilma. Birinçi marta 20-a. 50y.lari örtalarida Oy va sayyoralarni, keyinçalik esa Yer sun'iy yöldoşlari va b. kosmik obyekt (galaktika, tumanlik) larni kuzatişda qöllana boşladi. T.t. optik teleskota örnatilgan uzatuvçi televizion trubka (superortikon, izokon, vidikon), videokuçaytirgiç, aloka kanali va qabul qiluvçi televizion trubka (kineskop) dan iborat. T.t. spektrning ultrabinafşa, körinma va infraqizil diapazonlarida işlaşi va kosmik obyekt tasvirini uzok, masofaga (kabel yoki efir orqali) uzata olişi bilan boşka nur qabul qiluvçi vositalar (fotoplastinka, fotoelement)dan ustun turadi. Olingan videosignallarni qayta işlaşda avtomatik asboblardan foydalaniladi. T.t. birinçi marta 1952 y. Oyni (Buyuk Britaniya) va 1954 y. Marsni (AQŞ) kuzatişda qöllanildi. Pulkovo rasadxonasida T.t. bilan 1956 y.dan boşlab Oy tadqiq qilingan. Özbekiston FA Astronomiya intida T.t. yöq. Bu yerda zaryad alokasiga asoslangan matritsali Quyoş teleskopi (PZS) işlab turibdi (2004).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕЛЕВИЗИОН ТЕЛЕСКОП - кузатиладиган осмон ёритқичларининг тасвири телескоп техника ёрдамида ҳосил қилинадиган астрономик қурилма. Биринчи марта 20-а. 50й.лари ўрталарида Ой ва сайёраларни, кейинчалик эса Ер сунъий йўлдошлари ва б. космик объект (галактика, туманлик) ларни кузатишда қўллана бошлади. Т.т. оптик телескота ўрнатилган узатувчи телевизион трубка (суперортикон, изокон, видикон), видеокучайтиргич, алока канали ва қабул қилувчи телевизион трубка (кинескоп) дан иборат. Т.т. спектрнинг ультрабинафша, кўринма ва инфрақизил диапазонларида ишлаши ва космик объект тасвирини узок, масофага (кабель ёки эфир орқали) узата олиши билан бошка нур қабул қилувчи воситалар (фотопластинка, фотоэлемент)дан устун туради. Олинган видеосигналларни қайта ишлашда автоматик асбоблардан фойдаланилади. Т.т. биринчи марта 1952 й. Ойни (Буюк Британия) ва 1954 й. Марсни (АҚШ) кузатишда қўлланилди. Пулково расадхонасида Т.т. билан 1956 й.дан бошлаб Ой тадқиқ қилинган. Ўзбекистон ФА Астрономия интида Т.т. йўқ. Бу ерда заряд алокасига асосланган матрицали Қуёш телескопи (ПЗС) ишлаб турибди (2004).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.