Tenzometr
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 290-b. — ziyouz.com
Tenzometr — kj (kuç) tuşadigan inşoot elementlari va maşina qismlarida vujudga keladigan deformatsiyalar (şakl özgartirişlari) ni ölçaydigan asbob. Deformatsiyaning qiymati va elastiklik moduli (qattiq jismning qayişqoqligini ifodalovçi körsatkiç) ma'lum bölsa, materialda hosil böladigan zöriqişlarni aniqlaş mumkin. T.ning mexanik va elektron turi bor. Mexanik T. riçaglar (pişang) tizimidan iborat; uning uçi ötkir oyoqlari deformatsiya l anuvç i jismga tayanadi; jism uzayganda riçaglar harakatga kelib, ölçov milini buradi; mil deformatsiya mikdorini körsatadi. Elektron T.lar tekşirilayotgan detalga örnatilgan tenzodatçik (uzatkiç)lardagi elektr tokining özgarişiga asoslanadi. Tenzodatçik sim yoki zarqoğozdan yasalgan panjara yoki yarimötkazgiçdan tayyorlangan plastinadan iborat. Tenzodatçik qatgiq jismlarning mexanik deformatsiyasini elektr signallarga özgartiradi va şu yöl bilan deformatsiyaning mikdori aniklanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕНЗОМЕТР — кж (куч) тушадиган иншоот элементлари ва машина қисмларида вужудга келадиган деформациялар (шакл ўзгартиришлари) ни ўлчайдиган асбоб. Деформациянинг қиймати ва эластиклик модули (қаттиқ жисмнинг қайишқоқлигини ифодаловчи кўрсаткич) маълум бўлса, материалда ҳосил бўладиган зўриқишларни аниқлаш мумкин. Т.нинг механик ва электрон тури бор. Механик Т. ричаглар (пишанг) тизимидан иборат; унинг учи ўткир оёқлари деформация л анувч и жисмга таянади; жисм узайганда ричаглар ҳаракатга келиб, ўлчов милини буради; мил деформация микдорини кўрсатади. Электрон Т.лар текширилаётган деталга ўрнатилган тензодатчик (узаткич)лардаги электр токининг ўзгаришига асосланади. Тензодатчик сим ёки зарқоғоздан ясалган панжара ёки яримўтказгичдан тайёрланган пластинадан иборат. Тензодатчик қатгиқ жисмларнинг механик деформациясини электр сигналларга ўзгартиради ва шу йўл билан деформациянинг микдори аникланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.