Teokratiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 294-b. — ziyouz.com
Teokratiya (yun. theos — xudo va ...kratiya) — davlat boşkaruv şakli, bunda davlat (odatda, monarxiya davlati) ning boşliği bir vaqtning özida diniy boşliq ham hisoblanadi. Teokratik davlatlar qadimdan ma'lum. Mac, Iudeyada mil. av. 5—1-a.larda boş ruhoniy, ya'ni oliy kohin davlat hokimiyatining töliq egasi bölgan. Örta asrlardagi umaviylar va abbosiylar xalifaligi teokratik davlatlar edi. Iyezuitlar 17-a. da Paragvayda taşkil etgan teokratik davlat ham ma'lum; imom Şomilning Çeçenistonda va 19-a.da Kavkazni istilo qiliş paytida çor qöşinlariga uzoq vaqt qarşilik körsatgan Çeçenistonga yaqin hududlardagi boşqaruvi teokratik xususiyatga ega bölgan. Papa viloyati 1870 y.da Italiya birlaşişidan oldin teokratik davlat bölgan edi. 1951 y. Tibet XXRga qöşilgunga qadar Dalaylama (lama ruhoniylarining rahbari) Tibetdagi dunyoviy hokimiyatni ham boşqargan. Rim katolik çerkovining oliy rahbari Papa bir vaqtning özida Vatikan daatatining ham boşliği hisoblanadi. Teokratik tamoyillar fukerolar ijtimoiy va şaxsiy hayotining barça tomonlari (diniy bayramlar va marosimlarga davlat maqomi berilişi, sud işlari diniy qonunlar böyiça yuritilişining tiklanişi, boşka din vakillari quvğin qilinişi va şu kabi) diniy tartiblar orqali belgilanişi kuçayişi bilan keçadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕОКРАТИЯ (юн. theos — худо ва ...кратия) — давлат бошкарув шакли, бунда давлат (одатда, монархия давлати) нинг бошлиғи бир вақтнинг ўзида диний бошлиқ ҳам ҳисобланади. Теократик давлатлар қадимдан маълум. Mac, Иудеяда мил. ав. 5—1-а.ларда бош руҳоний, яъни олий коҳин давлат ҳокимиятининг тўлиқ эгаси бўлган. Ўрта асрлардаги умавийлар ва аббосийлар халифалиги теократик давлатлар эди. Иезуитлар 17-а. да Парагвайда ташкил этган теократик давлат ҳам маълум; имом Шомилнинг Чеченистонда ва 19-а.да Кавказни истило қилиш пайтида чор қўшинларига узоқ вақт қаршилик кўрсатган Чеченистонга яқин ҳудудлардаги бошқаруви теократик хусусиятга эга бўлган. Папа вилояти 1870 й.да Италия бирлашишидан олдин теократик давлат бўлган эди. 1951 й. Тибет ХХРга қўшилгунга қадар Далайлама (лама руҳонийларининг раҳбари) Тибетдаги дунёвий ҳокимиятни ҳам бошқарган. Рим католик черковининг олий раҳбари Папа бир вақтнинг ўзида Ватикан даататининг ҳам бошлиғи ҳисобланади. Теократик тамойиллар фукэролар ижтимоий ва шахсий ҳаётининг барча томонлари (диний байрамлар ва маросимларга давлат мақоми берилиши, суд ишлари диний қонунлар бўйича юритилишининг тикланиши, бошка дин вакиллари қувғин қилиниши ва шу каби) диний тартиблар орқали белгиланиши кучайиши билан кечади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.