Tepsey qabristoni
Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 73–74-b. — ziyouz.com
Tepsey qabristoni - toştiq madaniyatiga mansub arxeologik yodgorlik (mil. 3—5-a.lar). Minusinsk ş. (RF)dan şim.da, Yenisey daryosining öng sohilida, Tepsey toği yon bağrida joylaşgan. Yer osti sağanalarining umumiy mayd. 40—50 m2, yon tomondan kiriş joyi bölgan, içki va taşqi devorlari, usti qalin yoğoçdan işlangan. Sağanatardan kuydirilgan odamlarning kullari va turli buyumlar topilgan. sağanalarning biridan 100 dan ortiq kişining qoldiqlari çiqqan. Sağanaga dafn etiş töxtatilgaç, uni yoqib yuborişgan. Yer ostida kislorod yetişmagani tufayli olov sekin yongan, şu tufayli köp buyumlar yonmay, qorayib qolgan, yoğoçdan işlangan buyumlar bizgaça saqlanib qolgan. Bular turli xil idiş, qadah, toğoralar, buğu, qöylarning haykalçalari, jezdan işlangan juft ot boşi, kamar töqalari, gips ni-qoblar, ot yugani qoldiqlari. şuningdek, köplab hayvonlarning suyaklaridir.
1968 y. T.q.dagi dahmadan topilgan suratli uzun taxtalar muhim badiiytarixiy hujjat hisoblanadi. Ularning bir tomonida turli holatda aks etgan hayvonlar (buğular, ayiq, böri, uçayotgan quş), boşqa tomonida jang manzarasi aks etgan. Tasvirlar piçoq uçida nozik çiziqlar bilan tuşirilgan. Jang manzarasi qad.da uç qabila yoki xalqlar örtasida bölgan real voqelikni aks etgan.
Ad.: Drevnyaya Sibir (Putevoditel po v1stavke), L., 1976.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕПСЕЙ ҚАБРИСТОНИ - тоштиқ маданиятига мансуб археологик ёдгорлик (мил. 3—5-а.лар). Минусинск ш. (РФ)дан шим.да, Енисей дарёсининг ўнг соҳилида, Тепсей тоғи ён бағрида жойлашган. Ер ости сағаналарининг умумий майд. 40—50 м2, ён томондан кириш жойи бўлган, ички ва ташқи деворлари, усти қалин ёғочдан ишланган. Сағанатардан куйдирилган одамларнинг куллари ва турли буюмлар топилган. сағаналарнинг биридан 100 дан ортиқ кишининг қолдиқлари чиққан. Сағанага дафн этиш тўхтатилгач, уни ёқиб юборишган. Ер остида кислород етишмагани туфайли олов секин ёнган, шу туфайли кўп буюмлар ёнмай, қорайиб қолган, ёғочдан ишланган буюмлар бизгача сақланиб қолган. Булар турли хил идиш, қадаҳ, тоғоралар, буғу, қўйларнинг ҳайкалчалари, жездан ишланган жуфт от боши, камар тўқалари, гипс ни-қоблар, от югани қолдиқлари. шунингдек, кўплаб ҳайвонларнинг суякларидир.
1968 й. Т.қ.даги даҳмадан топилган суратли узун тахталар муҳим бадиийтарихий ҳужжат ҳисобланади. Уларнинг бир томонида турли ҳолатда акс этган ҳайвонлар (буғулар, айиқ, бўри, учаётган қуш), бошқа томонида жанг манзараси акс этган. Тасвирлар пичоқ учида нозик чизиқлар билан туширилган. Жанг манзараси қад.да уч қабила ёки халқлар ўртасида бўлган реал воқеликни акс этган.
Ад.: Древняя Сибирь (Путеводитель по вь1ставке), Л., 1976.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.