Teri qanotlilar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 308-b. — ziyouz.com
Teri qanotlilar TERI QANOTLILAR, ayri quyruqlilar, quloq qazarlar (Dermaptera) — haşarotlar turkumi. Gavdasining uz. 3,5—50 mm, yelkadan qorin tomonga yassilaşgan. Qorin bölimi uçki qismida qisqiçsimon ösimtalari ximoya vazifasini bajaradi. Oldingi qanotlari kalta va qattiq, orqa qanotlari pardasimon yoki bölmaydi. Xalqorasida T.q. quloqqa kirib olib, qisqiçlari yordamida quloqni teşadi, degan tuşunça bor (ikkinçi nomi şundan). Lekin bu haqiqatga töğri kelmaydi. Töliqsiz özgariş orqali rivojlanadi. Tuxumlarini tuproqpagi inlariga töp qilib qöyadi. Urğoçisi tuxumlarni va liçinkalarni qöriklaydi. Har xil oziq bilan oziqlanadi. Yaşirin, tunda hayot keçiradi. Issiq va nam yerlarda uçraydi. 1300 ga yaqin turi ma'lum. Özbekistonda 10 turi uçraydi. Örta Osiyo hududida Osiyo T.q. keng tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕРИ ҚАНОТЛИЛАР, айри қуйруқлилар, қулоқ қазарлар (Dermaptera) — ҳашаротлар туркуми. Гавдасининг уз. 3,5—50 мм, елкадан қорин томонга яссилашган. Қорин бўлими учки қисмида қисқичсимон ўсимталари химоя вазифасини бажаради. Олдинги қанотлари калта ва қаттиқ, орқа қанотлари пардасимон ёки бўлмайди. Халқорасида Т.қ. қулоққа кириб олиб, қисқичлари ёрдамида қулоқни тешади, деган тушунча бор (иккинчи номи шундан). Лекин бу ҳақиқатга тўғри келмайди. Тўлиқсиз ўзгариш орқали ривожланади. Тухумларини тупроқпаги инларига тўп қилиб қўяди. Урғочиси тухумларни ва личинкаларни қўриклайди. Ҳар хил озиқ билан озиқланади. Яширин, тунда ҳаёт кечиради. Иссиқ ва нам ерларда учрайди. 1300 га яқин тури маълум. Ўзбекистонда 10 тури учрайди. Ўрта Осиё ҳудудида Осиё Т.қ. кенг тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.