Termodinamik muvozanat
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 325-b. — ziyouz.com
Termodinamik muvozanat - termodinamik tizim holati; bunda tizimni tavsiflovçi barça parametrlar aniq qiymatlarga ega bölib, bu qiymatlar taşqi muhit özgarmasa, istagança vaqt davomida özgarmay qolaveradi. T.m. holatiga ötgan tizimda issiqlik ötkazuvçanlik, diffuziya kabi har qanday qaytmas jarayonlar töxtaydi.
Tizimning taşqi muhit bilan özaro munosabatiga qarab, uning T. m. holatiga ötganligini turli fizik kattaliklarning kuzatilayotgan şaroitdagi erişgan çegaraviy qiymatlari orqali aniklaş mumkin. Mac, taşqi muhitdan adiabatik tarzda ajratilgan tizimda entropiya özining erişişi mumkin bölgan eng katta qiymatga ega böladi; termostatdagi tizim uçun erkin energiya eng kiçik qiymatni oladi; özgarmas taşqi bosim ta'sirida bölgan termostatdagi tizim uçun Gibbs termodinamik potensiali eng kiçik qiymatga erişadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕРМОДИНАМИК МУВОЗАНАТ - термодинамик тизим ҳолати; бунда тизимни тавсифловчи барча параметрлар аниқ қийматларга эга бўлиб, бу қийматлар ташқи муҳит ўзгармаса, истаганча вақт давомида ўзгармай қолаверади. Т.м. ҳолатига ўтган тизимда иссиқлик ўтказувчанлик, диффузия каби ҳар қандай қайтмас жараёнлар тўхтайди.
Тизимнинг ташқи муҳит билан ўзаро муносабатига қараб, унинг Т. м. ҳолатига ўтганлигини турли физик катталикларнинг кузатилаётган шароитдаги эришган чегаравий қийматлари орқали аниклаш мумкин. Mac, ташқи муҳитдан адиабатик тарзда ажратилган тизимда энтропия ўзининг эришиши мумкин бўлган энг катта қийматга эга бўлади; термостатдаги тизим учун эркин энергия энг кичик қийматни олади; ўзгармас ташқи босим таъсирида бўлган термостатдаги тизим учун Гиббс термодинамик потенциали энг кичик қийматга эришади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.